Query — ใบเบิกของที่ยังไม่ยื่น จนกว่าจะใช้ข้อมูลจริง

ทวน SQL ภาษาคน — คำที่จะเห็นทั้งบท

ทั้งบทนี้เราจะอ่าน SQL ที่ Rails ยิงออกไป · ไม่ต้องเขียน SQL เป็น แค่อ่านออกว่ามันขออะไรจากตู้ก็พอ
นี่คือคำทั้งหมดที่จะเจอ (ทวนจากบท 106 และเพิ่มอีกนิด):

ลองแปลหนึ่งประโยคเต็ม ๆ:

SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE ORDER BY "posts"."views" DESC LIMIT 10

= "ขอแฟ้มทุกช่อง จากลิ้นชัก posts · เฉพาะแผ่นที่ช่อง published เป็นจริง · เรียงตามยอดวิวมากไปน้อย · เอามาไม่เกิน 10 แผ่น"
เครื่องหมาย "…" รอบชื่อเป็นแค่วิธีเขียนชื่อของ PostgreSQL · "posts"."views" อ่านว่า "ช่อง views ของลิ้นชัก posts"

Post.where(...) ไม่ใช่ข้อมูล — มันคือใบเบิกของ

ตอนพิมพ์ Post.where(published: true) หลายคนคิดว่า "Rails ไปเอาบทความที่ published มาให้แล้ว" · ความจริงคือยังไม่ได้ไปเลย
สิ่งที่ where คืนมาคือคำขอที่จดไว้ว่า "อยากได้อะไร" · Rails จะไปตู้จริงก็ต่อเมื่อเราเริ่มใช้ข้อมูล เช่น วนลูปโชว์ หรือนับจำนวน

ประโยชน์ของการออกแบบแบบนี้: เราต่อเงื่อนไขเพิ่มได้ทีละบรรทัด (where แล้ว order แล้ว limit) · Rails รวมทุกอย่างเป็น SQL ประโยคเดียว แล้วไปตู้ครั้งเดียวตอนท้าย · ไม่ใช่ไปตู้ทุกบรรทัด

เทียบกับ Go (GORM): GORM ก็ต่อเงื่อนไขทีละท่อนได้เหมือนกัน แต่ต้องปิดท้ายด้วยคำสั่งที่สั่งให้ไปตู้เอง เช่น Find · ตามเอกสาร GORM เรียกคำสั่งพวกนี้ว่า Finisher Methods และบอกว่ามันยิง SQL ทันที:

// Go + GORM — บรรทัดนี้ไปตู้ทันที เพราะลงท้ายด้วย Find
var posts []Post
db.Where("published = ?", true).Order("views desc").Find(&posts)

# Ruby + Rails — บรรทัดนี้ยังไม่ไปตู้ ไม่มีคำว่า Find ท้าย
posts = Post.where(published: true).order(views: :desc)

• ฝั่ง Go: Find(&posts) = "ไปตู้เดี๋ยวนี้ แล้วเทแฟ้มที่ได้ใส่ slice posts" · อ่านโค้ดแล้วเห็นชัดว่าไปตู้ตรงไหน
• ฝั่ง Rails: posts ได้ใบเบิกของ · จะไปตู้ตอนไหนขึ้นกับว่าบรรทัดถัด ๆ ไปเอา posts ไปทำอะไร — อ่านบรรทัดเดียวไม่รู้
• :desc — symbol (บท 92) แปลว่า "มากไปน้อย"

ลองใน console — แล้วเจอกับดักทันที

มาพิสูจน์ด้วยตาตัวเอง · เปิด bin/rails console แล้วพิมพ์ทีละบรรทัดตามสไลด์หน้า 31
ถ้า where ไม่ไปตู้จริง เราไม่ควรเห็น SQL โผล่เลยสักบรรทัด… ผลจริง:

wongnok-blog(dev):001> q = Post.where(published: true)
  Post Load (1.7ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE /* loading for pp */ LIMIT 11 /*application='WongnokBlog'*/
=>
[#<Post:0x0000000127a4e458
...
wongnok-blog(dev):002> q = q.where("views > ?", 100)
  Post Load (2.3ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE AND (views > 100) /* loading for pp */ LIMIT 11 /*application='WongnokBlog'*/
=>
[#<Post:0x000000012657d5d8
...

เห็น SQL ทุกบรรทัด! ขัดกับที่เพิ่งพูดไปเลย · แต่สังเกตคำแปลก ๆ ใน SQL: /* loading for pp */ กับ LIMIT 11
ทั้งสองอย่างนี้ console ใส่เอง ไม่ใช่ของ where:

• console มีนิสัยโชว์ผลของทุกบรรทัดหลังเครื่องหมาย => · จะโชว์ใบเบิกของได้ ต้องรู้ก่อนว่าได้แฟ้มอะไร → เลยยื่นใบให้เราเอง
• pp = "pretty print" คำสั่งพิมพ์สวย ๆ ที่ console ใช้โชว์ผล · loading for pp = "ไปตู้เพราะจะพิมพ์ให้ดู"
• LIMIT 11 = console ขอแค่ 11 แผ่นพอ เผื่อตารางใหญ่จะได้ไม่ขนมาทั้งลิ้นชัก
• /*application='WongnokBlog'*/ ท้ายสุด = ป้ายชื่อแอปที่ Rails แปะไว้ท้าย SQL ทุกประโยค · ไม่ต้องสนใจ (เดี๋ยวเจออีกในหัวข้อ log)
• "views > ?", 100 — เงื่อนไขแบบเขียนเอง · ? คือช่องว่างที่ Rails เอา 100 ไปเติมให้อย่างปลอดภัย (เหมือน ? ใน db.Where ของ GORM)

ในแอปจริง (controller · view) ไม่มีนิสัยนี้ — ไม่มีใครมาโชว์ผลทุกบรรทัด · กับดักนี้มีแค่ใน console
วิธีแก้: ต่อท้ายบรรทัดด้วย ; nil · ; คือ "จบคำสั่งแรก ขึ้นคำสั่งใหม่ในบรรทัดเดียวกัน" · คำสั่งสุดท้ายเป็น nil console เลยโชว์แค่ nil ไม่ต้องยื่นใบเบิกของ

เทียบกับ Go: Go ไม่มีครัวทดลองแบบนี้ (ต้อง go run ทั้งไฟล์) จึงไม่มีใครมาแอบโชว์ผลให้ · กับดักนี้เป็นของ console ของ Rails ล้วน ๆ

ลองใหม่ด้วย ; nil ทุกบรรทัด:

q = Post.where(published: true); nil
q = q.where("views > ?", 100); nil
q = q.order(created_at: :desc); nil
q = q.limit(10); nil

wongnok-blog(dev):001> q = Post.where(published: true); nil
=> nil
wongnok-blog(dev):002> q = q.where("views > ?", 100); nil
=> nil
wongnok-blog(dev):003> q = q.order(created_at: :desc); nil
=> nil
wongnok-blog(dev):004> q = q.limit(10); nil
=> nil

ใบเบิกของยังอยู่ในมือ ถามมันได้ว่าเป็นอะไร และเขียนว่าอะไรไว้บ้าง (ผลจริง ต่อจากเมื่อกี้):

wongnok-blog(dev):005> q.class
=> Post::ActiveRecord_Relation
wongnok-blog(dev):006> q.to_sql
=> "SELECT \"posts\".* FROM \"posts\" WHERE \"posts\".\"published\" = TRUE AND (views > 100) ORDER BY \"posts\".\"created_at\" DESC LIMIT 10"

• q.class — ชนิดของ q คือ Post::ActiveRecord_Relation = ใบเบิกของของลิ้นชัก posts ไม่ใช่ Array ของบทความ
• q.to_sql — "อ่านใบเบิกของให้ฟังหน่อย" ได้ SQL ที่จะยิง โดยยังไม่ยิง · \" คือเครื่องหมายคำพูดที่อยู่ใน string (console โชว์แบบนี้ ของจริงคือ ")
• แปล SQL: "ขอทุกช่องจากลิ้นชัก posts · เฉพาะแผ่นที่ published เป็นจริง และยอดวิวเกิน 100 · เรียงจากสร้างล่าสุดก่อน · ไม่เกิน 10 แผ่น" · สี่บรรทัด Ruby → SQL ประโยคเดียว · created_at = ช่องเวลาที่สร้างแฟ้ม (มาจาก t.timestamps บท 106)

ทีนี้ "ยื่นใบ" จริงด้วย each (วนทีละแผ่น บท 93) แล้วลองยื่นซ้ำอีกครั้ง — ผลจริง ต่อจากเมื่อกี้:

wongnok-blog(dev):007> q.loaded?
=> nil
wongnok-blog(dev):008> q.each { |post| puts post.title }; nil
  Post Load (4.2ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE AND (views > 100) ORDER BY "posts"."created_at" DESC LIMIT 10 /*application='WongnokBlog'*/
ผัดกะเพราหมูสับ
ส้มตำปูปลาร้า
ต้มยำกุ้งน้ำข้น
=> nil
wongnok-blog(dev):009> q.loaded?
=> true
wongnok-blog(dev):010> q.each { |post| puts post.title }; nil
ผัดกะเพราหมูสับ
ส้มตำปูปลาร้า
ต้มยำกุ้งน้ำข้น
=> nil

• q.loaded? — "ยื่นใบนี้ไปหรือยัง" · ตอนแรกได้ nil (= ยัง · Rails ตอบ nil ไม่ใช่ false แต่ความหมายเดียวกัน)
• each ครั้งแรก — SQL โผล่ตรงนี้ ไปตู้ครั้งเดียว ได้ 3 บทความที่ published และวิวเกิน 100
• q.loaded? หลังจากนั้น — true แฟ้มวางอยู่บนโต๊ะแล้ว
• each ครั้งที่สอง — ไม่มี SQL · ใช้แฟ้มที่วางบนโต๊ะอยู่แล้ว ไม่เดินไปตู้ซ้ำ

wongnok-blog(dev):001> bad = Post.where(publish: true); nil
=> nil
wongnok-blog(dev):002> bad.class
=> Post::ActiveRecord_Relation
wongnok-blog(dev):003> bad.size
  Post Count (2.3ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" WHERE "posts"."publish" = TRUE /*application='WongnokBlog'*/
(wongnok-blog):3:in '<main>': PG::UndefinedColumn: ERROR:  column posts.publish does not exist (ActiveRecord::StatementInvalid)
…
HINT:  Perhaps you meant to reference the column "posts.published".

ยื่นใบเมื่อไหร่ — คำสั่งไหนไปตู้จริง

ตารางนี้สรุปจากผลรันจริงใน console ทุกบรรทัด (เริ่มจาก Post.where(published: true) ที่ยังไม่ยื่น) · ไม่ต้องจำทั้งหมด จำแค่หลัก: อะไรที่ต้องรู้ "ของจริง" = ไปตู้

เห็น SQL ที่แอปยิงจริง — สมุดบันทึกการเบิกของ

console ดีไว้ลองทีละบรรทัด · แต่เวลาแอปช้า เราอยากรู้ว่าหน้าเว็บจริงหนึ่งหน้าไปตู้กี่รอบ ด้วย SQL อะไร
คำตอบอยู่ในไฟล์ log/development.log · Rails จดทุกอย่างที่เห็นในเทอร์มินัลของ server ลงไฟล์นี้ด้วย รวมถึง SQL ทุกประโยค

เทียบกับ Go: GORM ค่าเริ่มต้นจดแค่ SQL ที่ช้าหรือที่ error · อยากเห็นทุกประโยคต้องเรียก db.Debug() หรือตั้ง logger ของมันเอง · Rails เปิดสมุดนี้ไว้ให้ตั้งแต่ rails new ในโหมด development

มาทำหน้า /posts จิ๋ว ๆ ให้มีของให้ดู — 3 ไฟล์ (ถ้ามี PostsController จาก Day 1 อยู่แล้ว แก้ action index ให้เป็นแบบนี้):

# config/routes.rb — เพิ่มบรรทัดนี้ใน block (บท 101) · ถ้ามี resources :posts อยู่แล้ว ไม่ต้องเพิ่ม
resources :posts, only: :index

# app/controllers/posts_controller.rb
class PostsController < ApplicationController
  def index
    @posts = Post.where(published: true).order(views: :desc)
  end
end

<%# app/views/posts/index.html.erb %>
<h1>บทความ <%= @posts.count %> ชิ้น</h1>
<ul>
  <% @posts.each do |post| %>
    <li><%= post.title %> (<%= post.views %> views)</li>
  <% end %>
</ul>

• only: :index — จาก 8 เส้นของ resources เอาแค่เส้น GET /posts (เรื่อง only ละเอียดในบท 117)
• controller วางใบเบิกของ (ยังไม่ยื่น) ไว้บนถาด @posts
• view บรรทัด 2: @posts.count = นับจำนวน · บรรทัด 4: @posts.each = วนทีละแผ่น · บรรทัด 1 เป็นแค่โน้ตชื่อไฟล์

เปิดเทอร์มินัลสองหน้าต่าง · หน้าต่างแรกเปิด server · หน้าต่างที่สองเปิดสมุดแบบดูสด:

# หน้าต่างที่ 1
bin/rails server

# หน้าต่างที่ 2 — อยู่ในโฟลเดอร์แอปเหมือนกัน
tail -f log/development.log

tail = โชว์ท้ายไฟล์ · -f = "follow" มีบรรทัดใหม่ต่อท้ายเมื่อไหร่ โชว์ทันที (กด Ctrl-C เพื่อเลิกดู) · จากนั้นเปิด http://localhost:3000/posts ในเบราว์เซอร์ หน้าต่างที่ 2 จะขึ้นแบบนี้ (ผลจริง · ผมยิงด้วย curl):

Started GET "/posts" for ::1 at 2026-11-04 18:49:47 +0700
Processing by PostsController#index as */*
  Rendering layout layouts/application.html.erb
  Rendering posts/index.html.erb within layouts/application
  Post Count (1.1ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE /*action='index',application='WongnokBlog',controller='posts'*/
  ↳ app/views/posts/index.html.erb:3
  Post Load (0.8ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE ORDER BY "posts"."views" DESC /*action='index',application='WongnokBlog',controller='posts'*/
  ↳ app/views/posts/index.html.erb:5
  Rendered posts/index.html.erb within layouts/application (Duration: 19.0ms | GC: 9.5ms)
  Rendered layout layouts/application.html.erb (Duration: 26.4ms | GC: 10.8ms)
Completed 200 OK in 80ms (Views: 21.6ms | ActiveRecord: 20.7ms (2 queries, 0 cached) | GC: 10.8ms)

อ่านทีละส่วน:

• Started GET "/posts" for ::1 = ใบสั่งเข้าร้าน (::1 = เครื่องตัวเอง) · as */* เพราะผมใช้ curl · เปิดด้วยเบราว์เซอร์จะเห็น as HTML
• Rendering … / Rendered … = คนจัดจานเริ่มจัด / จัดเสร็จ (layout = จานรองมาตรฐาน บท 103) · GC = เวลาที่ Ruby เก็บกวาดหน่วยความจำ ข้ามได้
• Processing by PostsController#index แล้วตามด้วย Rendering … — ไม่มี SQL ระหว่างที่ controller ทำงาน · ยืนยันว่า where ใน controller ยังไม่ยื่นใบ
• Post Count (1.1ms) SELECT COUNT(*) … — ไปตู้รอบที่ 1: "นับให้หน่อยว่ามีบทความ published กี่แผ่น" ใช้เวลา 1.1 มิลลิวินาที
• Post Load (0.8ms) SELECT "posts".* … ORDER BY "posts"."views" DESC — ไปตู้รอบที่ 2: "หยิบทุกแผ่นที่ published เรียงวิวมากไปน้อย"
• ↳ app/views/posts/index.html.erb:3 — บรรทัดที่สั่งให้ไปตู้ (ลูกศรงอ = "มาจากตรงนี้") · อันนี้แหละที่จะช่วยตามหาต้นเหตุในบท 114
• /*action='index',…,controller='posts'*/ — ป้ายที่ Rails แปะท้าย SQL ว่าใบสั่งของแผนกไหน เมนูอะไร (ใน console เห็นแค่ชื่อแอป เพราะไม่มีใบสั่ง)
• ActiveRecord: 20.7ms (2 queries, 0 cached) — สรุปท้ายใบสั่ง: ไปตู้ 2 รอบ · ตัวเลขนี้คือสิ่งแรกที่ควรดูเวลาหน้าไหนช้า

บรรทัด ↳ กับป้าย /*action=…*/ มาจากค่าตั้งสองตัว (verbose_query_logs · query_log_tags_enabled) ที่ Rails 8.1 เปิดไว้ให้แล้ว ในไฟล์ config/environments/development.rb ของแอปที่สร้างใหม่ · ไม่ต้องแก้อะไร

อีกทางที่สไลด์แนะนำ (แค่รู้จัก): gem rack-mini-profiler ขึ้นกล่องเล็ก ๆ มุมจอทุกหน้า บอกว่าหน้านี้ไปตู้กี่รอบ · ไม่ได้มากับแอป และบทนี้ไม่ได้ติดตั้ง · ถ้าทีมใช้ จะเห็นตัวเลขเดียวกับบรรทัด (2 queries) ใน log

count · size · length — นับสามแบบ ไปตู้ไม่เท่ากัน

ทั้งสามคำตอบ "มีกี่แผ่น" เหมือนกัน แต่วิธีหาคำตอบต่างกัน · สไลด์หน้า 35 ยกเรื่องนี้มาเป็น "คำถามสัมภาษณ์ยอดนิยม" — ลองใน console ทีละบรรทัดกับใบเบิกของที่ยังไม่ยื่น (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):001> posts = Post.where(published: true); nil
=> nil
wongnok-blog(dev):002> posts.size
  Post Count (2.6ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE /*application='WongnokBlog'*/
=> 4
wongnok-blog(dev):003> posts.length
  Post Load (1.5ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE /*application='WongnokBlog'*/
=> 4
wongnok-blog(dev):004> posts.size
=> 4
wongnok-blog(dev):005> posts.count
  Post Count (1.6ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE /*application='WongnokBlog'*/
=> 4

• บรรทัด 2 size ตอนยังไม่ยื่นใบ — ใช้ COUNT(*) ให้ตู้นับ
• บรรทัด 3 length — หยิบแฟ้มทุกแผ่นมาวางบนโต๊ะ (SELECT "posts".*) แล้วนับเองบนโต๊ะ
• บรรทัด 4 size อีกครั้ง — ไม่มี SQL เพราะแฟ้มอยู่บนโต๊ะแล้ว นับบนโต๊ะเลย
• บรรทัด 5 count — แฟ้มอยู่บนโต๊ะแล้วแท้ ๆ ก็ยังไปตู้ ให้ตู้นับใหม่

เทียบกับ Go: count ≈ db.Model(&Post{}).Where(…).Count(&n) ให้ DB นับ · length ≈ db.Where(…).Find(&posts) แล้ว len(posts) · ฝั่ง Go ไม่มี size ที่เลือกให้เอง ต้องตัดสินใจเองทุกครั้ง

ทีนี้มาดูในหน้าเว็บจริง · แก้ view ให้โชว์จำนวนทั้งบนและล่างของรายการ:

<%# app/views/posts/index.html.erb %>
<h1>บทความ <%= @posts.count %> ชิ้น</h1>
<ul>
  <% @posts.each do |post| %>
    <li><%= post.title %> (<%= post.views %> views)</li>
  <% end %>
</ul>
<p>รวม <%= @posts.count %> ชิ้น</p>

# แบบ count ทั้งสองที่
  Post Count (1.6ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE /*…*/
  ↳ app/views/posts/index.html.erb:3
  Post Load (1.2ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE ORDER BY "posts"."views" DESC /*…*/
  ↳ app/views/posts/index.html.erb:5
  CACHE Post Count (0.0ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE
  ↳ app/views/posts/index.html.erb:9
Completed 200 OK in 15ms (Views: 4.2ms | ActiveRecord: 8.8ms (3 queries, 1 cached) | GC: 0.0ms)

# แบบ size ทั้งสองที่
  Post Count (1.5ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE /*…*/
  ↳ app/views/posts/index.html.erb:3
  Post Load (1.2ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE ORDER BY "posts"."views" DESC /*…*/
  ↳ app/views/posts/index.html.erb:5
Completed 200 OK in 15ms (Views: 4.3ms | ActiveRecord: 8.1ms (2 queries, 0 cached) | GC: 0.0ms)

# แบบ length ทั้งสองที่
  Post Load (2.2ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE ORDER BY "posts"."views" DESC /*…*/
  ↳ app/views/posts/index.html.erb:3
Completed 200 OK in 17ms (Views: 3.9ms | ActiveRecord: 11.4ms (1 query, 0 cached) | GC: 0.0ms)

ถามแค่ว่า "มีไหม" — ใช้ exists?

บางทีไม่ได้อยากรู้ว่ากี่ชิ้น แค่อยากรู้ว่า "สมชายเคยเขียนบทความไหม" · ลองสองแบบ (ผลจริง ต่อจากก้อน count เมื่อกี้) · user_id = ช่อง "เป็นของผู้ใช้เลขที่ …" บนแฟ้มบทความ ที่สร้างไว้ในบท 107 (ละเอียดในบท 115) · สมชายคือเลขที่ 1:

wongnok-blog(dev):006> Post.where(user_id: 1).count > 0
  Post Count (2.8ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" WHERE "posts"."user_id" = 1 /*application='WongnokBlog'*/
=> true
wongnok-blog(dev):007> Post.exists?(user_id: 1)
  Post Exists? (2.6ms)  SELECT 1 AS one FROM "posts" WHERE "posts"."user_id" = 1 LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
=> true

• แบบแรก count > 0 — ให้ตู้นับ (COUNT(*)) แล้วเอาตัวเลขมาเทียบว่าเกิน 0 ไหม · ไม่ได้หยิบแฟ้มมา แต่ตู้ต้องนับให้ครบทุกแผ่นก่อน — ถ้าสมชายมี 50,000 บทความ ต้องนับถึง 50,000
• แบบที่สอง exists? — SELECT 1 AS one … LIMIT 1 แปลว่า "ไม่ต้องหยิบช่องไหนมา เจอแผ่นแรกที่ตรงก็ตอบเลข 1 กลับมาพอ" · เจอปุ๊บหยุดปั๊บ
• กับข้อมูล 6 แถวของเรา ความเร็วไม่ต่างกัน (เวลา ms ข้างบนแกว่งเอง) · ความต่างจะเห็นตอนตารางใหญ่
• แบบที่แย่ที่สุดคือ .length (เช่น Post.all.length) — หยิบทุกแผ่นมาวางบนโต๊ะจริง (SELECT "posts".* FROM "posts") แค่เพื่อนับ

ให้ตู้คำนวณให้ — ขอแค่ของที่ใช้

หลักเดียวกับ count: ถ้าอยากได้แค่ ตัวเลข หรือแค่ บางช่อง · บอกตู้ให้ทำมาให้เสร็จ ดีกว่าขนแฟ้มทั้งแผ่นมาทำเองใน Ruby · ทุกตัวข้างล่างนี้ไปตู้ทันที (เป็นการยื่นใบ) — ผลจริงจากข้อมูลตัวอย่าง:

wongnok-blog(dev):001> Post.pluck(:title)
  Post Pluck (1.3ms)  SELECT "posts"."title" FROM "posts" /*application='WongnokBlog'*/
=>
["ต้มยำกุ้งน้ำข้น",
 "ส้มตำปูปลาร้า",
 "ข้าวมันไก่ประตูน้ำ",
 "ก๋วยเตี๋ยวเรืออยุธยา",
 "ผัดกะเพราหมูสับ",
 "แกงเขียวหวานไก่"]
wongnok-blog(dev):002> Post.ids
  Post Ids (0.8ms)  SELECT "posts"."id" FROM "posts" /*application='WongnokBlog'*/
=> [1, 2, 3, 4, 5, 6]

• pluck(:title) — "ขอแค่ช่อง title ของทุกแผ่น" · ได้ Array ของ String ธรรมดา ไม่ใช่ object Post · เร็วและเบากว่าหยิบแฟ้มทั้งแผ่น
• ids — ทางลัดของ pluck(:id) · ได้เลขที่ของทุกแผ่น

ต่อไปเป็นการให้ตู้ "คิดเลข" (ผลจริง ต่อจากเมื่อกี้):

wongnok-blog(dev):003> Post.sum(:views)
  Post Sum (2.3ms)  SELECT SUM("posts"."views") FROM "posts" /*application='WongnokBlog'*/
=> 1055
wongnok-blog(dev):004> Post.average(:views)
  Post Average (2.7ms)  SELECT AVG("posts"."views") FROM "posts" /*application='WongnokBlog'*/
=> 0.1758333333333333333e3
wongnok-blog(dev):005> Post.where(published: true).average(:views)
  Post Average (2.6ms)  SELECT AVG("posts"."views") FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE /*application='WongnokBlog'*/
=> 0.26375e3
wongnok-blog(dev):006> Post.group(:user_id).count
  Post Count (0.5ms)  SELECT COUNT(*) AS "count_all", "posts"."user_id" AS "posts_user_id" FROM "posts" GROUP BY "posts"."user_id" /*application='WongnokBlog'*/
=> {3 => 2, 2 => 2, 1 => 2}
wongnok-blog(dev):007> Post.group(:user_id).sum(:views)
  Post Sum (2.5ms)  SELECT SUM("posts"."views") AS "sum_views", "posts"."user_id" AS "posts_user_id" FROM "posts" GROUP BY "posts"."user_id" /*application='WongnokBlog'*/
=> {3 => 510, 2 => 85, 1 => 460}

• sum(:views) — ยอดวิวรวมทุกบทความ = 120 + 340 + 85 + 0 + 510 + 0 = 1055
• average(:views) — ได้ 0.1758333333333333333e3 หน้าตาประหลาด · อ่านว่า 0.17583… × 10³ = 175.83 · เป็นตัวเลขทศนิยมแบบแม่นยำชื่อ BigDecimal · อยากได้หน้าตาปกติต่อท้าย .to_f (ลองแล้วได้ 175.83333333333334)
• บรรทัด 5 ต่อ where ก่อนได้ — เฉลี่ยเฉพาะที่ published = 0.26375e3 = 263.75
• group(:user_id).count — "แยกกองตามเจ้าของ (user_id) ก่อน แล้วนับแต่ละกอง" · ได้ hash {user_id => จำนวน} · ทุกคนมี 2 บทความ · คำว่า AS "count_all" ใน SQL เป็นชื่อเล่นที่ Rails ตั้งไว้ใช้เอง ข้ามได้ · ลำดับใน hash ของคุณอาจไม่เหมือนนี้ (SQL ไม่ได้สั่งเรียง)
• group(:user_id).sum(:views) — ยอดวิวรวมต่อคน: มานะ (3) 510 · สมหญิง (2) 85 · สมชาย (1) 460

ขอบางช่องแต่ยังได้เป็น object Post ใช้ select — แต่ระวัง (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):008> Post.select(:id, :title).first
  Post Load (1.2ms)  SELECT "posts"."id", "posts"."title" FROM "posts" ORDER BY "posts"."id" ASC LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
=> #<Post:0x000000012622a368 id: 1, title: "ต้มยำกุ้งน้ำข้น">
wongnok-blog(dev):009> Post.select(:id, :title).first.body
  Post Load (2.3ms)  SELECT "posts"."id", "posts"."title" FROM "posts" ORDER BY "posts"."id" ASC LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
(wongnok-blog):9:in '<main>': missing attribute 'body' for Post (ActiveModel::MissingAttributeError)

• select(:id, :title) — "หยิบแฟ้มมา แต่กรอกแค่สองช่อง" · ได้ Post ที่มีแค่ id กับ title
• .body — ขอช่องที่ไม่ได้หยิบมา → missing attribute 'body' ("ช่อง body ไม่มีในแฟ้มแผ่นนี้") · Rails ไม่ไปตู้ซ้ำให้เอง
• ต่างจาก pluck: select ได้ object (ใช้ใน view เหมือนแฟ้มปกติ) · pluck ได้ค่าดิบ

สุดท้าย ทวน update_all ที่เคยใช้ในภารกิจบท 111 — แก้หลายแถวในคำสั่งเดียว (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):010> Post.where(published: false).update_all(views: 0)
  Post Update All (4.7ms)  UPDATE "posts" SET "views" = 0 WHERE "posts"."published" = FALSE /*application='WongnokBlog'*/
=> 2

• SQL ภาษาคน: "แก้ช่อง views ให้เป็น 0 ทุกแผ่นที่ยังไม่ published" · ได้ 2 = แก้ไป 2 แผ่น (draft สองชิ้น ซึ่งเป็น 0 อยู่แล้ว ข้อมูลเลยไม่เปลี่ยน)
• ไปตู้ครั้งเดียว ไม่ว่าจะกี่แผ่น · ต่างจากวน each แล้ว update ทีละแผ่นที่ไปตู้แผ่นละรอบ
• ⚠️ ข้ามคนดูแลสต็อกไปเลย — กฎตรวจแฟ้ม (validation บท 110) และขั้นตอนอัตโนมัติ (callback บท 112) ไม่ทำงาน และช่อง updated_at ก็ไม่ถูกแก้ให้ (เอกสาร API เขียนไว้) · ใช้เมื่อมั่นใจว่าค่าที่ใส่ถูกแน่

เทียบกับ Go: GORM มี Pluck("title", &titles) · Count(&n) คล้ายกัน · ส่วน sum/average ฝั่ง GORM ต้องเขียน Select("sum(views)") เอง · Rails มี method ตั้งชื่อไว้ให้

explain — แค่ให้เห็นว่ามีของแบบนี้

explain = ถาม PostgreSQL ว่า "ถ้าให้ทำใบเบิกนี้ จะไปหาแฟ้มยังไง" · ใส่ (:analyze) = ทำจริงแล้วจับเวลาด้วย · บทนี้แค่ให้เห็นหน้าตา ใช้จริงตอนเจอหน้าที่ช้า (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):001> Post.where(published: true).explain(:analyze)
  Post Load (1.0ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE /*application='WongnokBlog'*/
=>
EXPLAIN (ANALYZE) SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."published" = TRUE /*application='WongnokBlog'*/
                                             QUERY PLAN
----------------------------------------------------------------------------------------------------
 Seq Scan on posts  (cost=0.00..16.30 rows=315 width=101) (actual time=0.008..0.009 rows=4 loops=1)
   Filter: published
   Rows Removed by Filter: 2
 Planning Time: 0.038 ms
 Execution Time: 0.015 ms
(5 rows)

• Seq Scan on posts — "ไล่ดูทีละแผ่นทั้งลิ้นชัก" · Filter: published = ดูทีละแผ่นว่า published ไหม · Rows Removed by Filter: 2 = ทิ้งไป 2 แผ่น (draft)
• actual … rows=4 — ได้จริง 4 แผ่น · ส่วน rows=315 ในวงเล็บแรกเป็นแค่การเดาล่วงหน้าของ PostgreSQL · ตัวเลขอื่นในวงเล็บข้ามได้
• Planning Time / Execution Time — เวลาที่ใช้วางแผน / ทำจริง (หน่วย ms)
• ลิ้นชัก 6 แผ่นไล่ทีละแผ่นก็เร็ว · ถ้า 50 ล้านแผ่นจะช้ามาก — ทางแก้ที่พบบ่อยคือ index (สารบัญในลิ้นชัก บท 109) · ถ้า PostgreSQL เลือกใช้สารบัญนั้น explain จะเปลี่ยนจาก Seq Scan เป็นคำอื่น (เช่น Index Scan)
• สังเกตบรรทัด Post Load — explain ก็ยื่นใบจริงด้วย

wongnok-blog(dev):001> mine = Post.where(user_id: 1); nil
=> nil
wongnok-blog(dev):002> mine = mine.where(published: true); nil
=> nil
wongnok-blog(dev):003> mine = mine.order(views: :desc); nil
=> nil
wongnok-blog(dev):004> mine.to_sql
=> "SELECT \"posts\".* FROM \"posts\" WHERE \"posts\".\"user_id\" = 1 AND \"posts\".\"published\" = TRUE ORDER BY \"posts\".\"views\" DESC"
wongnok-blog(dev):005> mine.pluck(:title)
  Post Pluck (1.2ms)  SELECT "posts"."title" FROM "posts" WHERE "posts"."user_id" = 1 AND "posts"."published" = TRUE ORDER BY "posts"."views" DESC /*application='WongnokBlog'*/
=> ["ส้มตำปูปลาร้า", "ต้มยำกุ้งน้ำข้น"]
wongnok-blog(dev):006> mine.sum(:views)
  Post Sum (2.9ms)  SELECT SUM("posts"."views") FROM "posts" WHERE "posts"."user_id" = 1 AND "posts"."published" = TRUE /*application='WongnokBlog'*/
=> 460
wongnok-blog(dev):007> Post.where(user_id: 2, published: false).exists?
  Post Exists? (2.0ms)  SELECT 1 AS one FROM "posts" WHERE "posts"."user_id" = 2 AND "posts"."published" = FALSE LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
=> true

สรุป 3 บรรทัด

• where · order · limit = เขียนใบเบิกของ · each · count · first · exists? · pluck · sum = ยื่นใบ
• อยากรู้ว่าหน้าไหนไปตู้กี่รอบ อย่าเดาจากโค้ด — เปิด log ดูบรรทัด (N queries) และ ↳ ที่ชี้ต้นเหตุ (นี่คือทักษะที่บท 114 ใช้หา N+1)
• ให้ตู้ทำงานแทน: นับด้วย count · ถามว่ามีไหมด้วย exists? · ขอบางช่องด้วย pluck · อย่าขนแฟ้มทั้งลิ้นชักมาทำใน Ruby

ถ้าเปิดสไลด์ดูประกอบ

อ้างอิง

• Rails Guides — Active Record Query Interface § Calculations — อ่านหัวข้อ Calculations (count · average · sum) และหัวข้อ pluck · exists? · Running EXPLAIN · หัวข้อ joins / eager loading ข้ามไปก่อน (บท 114–115)
• Rails API — ActiveRecord::Relation#size — ยืนยันพฤติกรรม "โหลดแล้วนับใน Ruby ยังไม่โหลดใช้ COUNT" · ในหน้าเดียวกันดู load · to_sql · update_all (มีคำเตือนเรื่องข้าม callback/validation)
• Rails Guides — Debugging § Verbose Query Logs — อ่านแค่หัวข้อนี้กับหัวข้อ SQL Query Comments ในหมวดเดียวกัน · ตัวอย่างในคู่มือเป็น N+1 พอดี ไว้อ่านคู่กับบท 114
• GORM — Method Chaining § Finisher Methods — ฝั่ง Go: คู่มือบอกว่า Find · First ฯลฯ "immediate" คือยิง SQL ทันที · ต่างจาก Rails ที่ไม่มีคำสั่งปิดท้ายแบบนี้
• PostgreSQL 17 — EXPLAIN — ไว้อ่านทีหลังตอนเจอหน้าช้าจริง · อ่านแค่ย่อหน้า Description พอให้รู้ว่า ANALYZE รันคำสั่งจริง
• rack-mini-profiler (GitHub) — gem ที่สไลด์แนะนำ ขึ้นกล่องนับ query มุมจอ · บทนี้ไม่ได้ติดตั้ง อ่าน README ส่วนแรกพอรู้จัก