ลองในครัวทดลอง — สร้าง อ่าน แก้ ลบบทความด้วย console

CRUD — งานสี่อย่างของคนดูแลสต็อก

ไม่ว่าเว็บไหน งานที่ทำกับข้อมูลมีแค่สี่แบบ: เก็บของใหม่ · หยิบมาดู · แก้ · ทิ้ง
คนในวงการเรียกรวมว่า CRUD (อ่านว่า “ครัด”) ย่อมาจาก Create · Read · Update · Delete
บล็อกของเราก็คือ CRUD ของบทความ: เขียนบทความใหม่ · เปิดอ่าน · แก้คำผิด · ลบทิ้ง

เทียบกับ Go: ในบท 27 คุณเขียน repository (ไฟล์ที่รวมคำสั่งคุยกับฐานข้อมูลไว้ที่เดียว) ที่มี Create · FindByID · FindAll ด้วย GORM — นั่นคือตัว C กับ R ของ CRUD · บทนี้คือของชุดเดียวกันฝั่ง Rails แต่ไม่ต้องเขียน repository เอง เพราะ model ทำให้หมดแล้ว

เปิดครัวทดลอง แล้วถาม Post ว่ารู้อะไรบ้าง

ทำในโปรเจกต์ wongnok_blog เดิมจากบท 106 · เปิด terminal หน้าต่างใหม่ต้อง export DATABASE_URL=… ก่อนทุกครั้ง (แบบบท 105)
ต้องมี model Post กับตาราง posts ก่อน · เช็คด้วย ls app/models ในโฟลเดอร์โปรเจกต์
ถ้ายังไม่มีไฟล์ post.rb ให้สร้างแบบเดียวกับบท 99 (ถ้ามีแล้วจากบท 106 ข้ามได้เลย):

$ bin/rails generate model Post title:string body:text
$ bin/rails db:migrate

• บรรทัดแรก = สร้างไฟล์ model กับ “ใบสั่งช่าง” (migration) ที่ขอลิ้นชัก posts มีช่อง title กับ body
• บรรทัดสอง = สั่งช่างลงมือตามใบสั่ง · ลิ้นชักเกิดขึ้นจริงในตู้ (บท 108 อธิบายเต็ม)
• ถ้าเผลอสั่งบรรทัดแรกซ้ำ จะได้ The name 'Post' is either already used in your application… — ไม่มีอะไรเสีย แค่บอกว่ามีอยู่แล้ว

เปิด console แล้วถามว่า “ตอนนี้ลิ้นชักมีกี่แผ่น” (ผลจริง):

$ bin/rails console
Loading development environment (Rails 8.1.4)
wongnok-blog(dev):001> Post.count
  Post Count (54.6ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" /*application='WongnokBlog'*/
=> 0

บรรทัดกลางคือของใหม่ที่ Day 1 ยังไม่เคยเห็น (บท 106 แอบเห็นมาแล้วหนึ่งครั้ง) — console บอกเราว่ามันเพิ่งไปคุยกับตู้มา · แยกทีละส่วน:

• Post Count — ใครทำอะไร: “คนดูแลสต็อกของ Post กำลังนับ”
• (54.6ms) — ใช้เวลากี่มิลลิวินาที · ครั้งแรกหลังเปิด console มักช้ากว่าครั้งต่อ ๆ ไป · ของคุณจะได้เลขอื่น
• SELECT COUNT(*) FROM "posts" — SQL ที่ส่งไปจริง · SELECT = “ขอ/หยิบ” · COUNT(*) = “นับจำนวนแผ่น” · FROM "posts" = “จากลิ้นชัก posts”
  → อ่านรวมว่า “นับให้หน่อยว่าลิ้นชัก posts มีแฟ้มกี่แผ่น”
• /*application='WongnokBlog'*/ — ป้ายชื่อแอปที่ Rails แปะท้ายทุกคำสั่ง (/* */ คือโน้ตใน SQL ตู้ไม่สนใจ) · ข้ามไปได้เลย
• => 0 — คำตอบ: ยังไม่มีแฟ้มสักแผ่น

คำถามเรื่องโครงของลิ้นชัก (Post.table_name · Post.column_names · Post.columns_hash) คุณลองไปแล้วในภารกิจบท 106 · บทนี้จึงข้ามไปที่ของใหม่เลย: สั่งให้แฟ้มเข้าออกลิ้นชักจริง แล้วอ่านสมุดบันทึกทุกบรรทัด

C — สร้าง: new ยังอยู่ในมือ · save ถึงลงลิ้นชัก

สร้างบทความมีสองจังหวะ: กรอกแฟ้ม กับ เอาแฟ้มเข้าลิ้นชัก
Post.new(...) ทำแค่จังหวะแรก · ลองดู (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):002> post = Post.new(title: "ต้มยำกุ้งน้ำข้น", body: "สูตรต้มยำกุ้งแบบร้านดัง")
=>
#<Post:0x0000000127dc4650
...
wongnok-blog(dev):003> post
=>
#<Post:0x0000000127dc4650
 id: nil,
 title: "ต้มยำกุ้งน้ำข้น",
 body: "สูตรต้มยำกุ้งแบบร้านดัง",
 created_at: nil,
 updated_at: nil>
wongnok-blog(dev):004> post.new_record?
=> true
wongnok-blog(dev):005> post.persisted?
=> false
wongnok-blog(dev):006> post.id
=> nil

• post = Post.new(title: …, body: …) — สร้างบทความหนึ่งชิ้นแล้วกรอกช่อง · เก็บไว้ในตัวแปร post
  console ย่อผลเหลือ ... เพราะเป็นบรรทัดตั้งตัวแปร · พิมพ์ post เฉย ๆ อีกบรรทัดเพื่อดูเต็ม
• #<Post:0x0000000127dc4650 … > — วิธีที่ Ruby โชว์ object หนึ่งตัว: “นี่คือบทความ (object ของ class Post)” · เลข 0x… คือที่อยู่ในหน่วยความจำ ไม่ต้องสนใจ (ของคุณจะต่าง) · บรรทัดข้างในคือช่องบนแฟ้มทีละช่อง
• id: nil · created_at: nil — ยังไม่มีเลขที่แฟ้ม ยังไม่มีเวลาเก็บ
• new_record? — “เป็นแฟ้มใหม่ที่ยังไม่เคยเข้าลิ้นชักใช่ไหม” → true · ชื่อลงท้ายด้วย ? = ถามตอบใช่/ไม่ใช่ (บท 93)
• persisted? — “อยู่ในลิ้นชักแล้วใช่ไหม” → false · เป็นคำถามกลับด้านของ new_record?
• ไม่มีบรรทัด SQL สักบรรทัด — ยังไม่มีใครเดินไปตู้

wongnok-blog(dev):007> Post.count

  Post Count (1.6ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" /*application='WongnokBlog'*/
=> 0

จังหวะที่สอง — save คือ “เดินเอาแฟ้มเข้าลิ้นชัก” (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):008> post.save
  TRANSACTION (1.4ms)  BEGIN /*application='WongnokBlog'*/
  Post Create (3.1ms)  INSERT INTO "posts" ("title", "body", "created_at", "updated_at") VALUES ('ต้มยำกุ้งน้ำข้น', 'สูตรต้มยำกุ้งแบบร้านดัง', '2026-11-04 12:17:23.004987', '2026-11-04 12:17:23.004987') RETURNING "id" /*application='WongnokBlog'*/
  TRANSACTION (1.7ms)  COMMIT /*application='WongnokBlog'*/
=> true
wongnok-blog(dev):009> post.id
=> 1
wongnok-blog(dev):010> post.new_record?
=> false
wongnok-blog(dev):011> post.persisted?
=> true

สมุดบันทึกมีสามบรรทัด · แปลทีละบรรทัด:

• BEGIN — “เริ่มกรอบงาน” · ทุกอย่างหลังจากนี้ ถ้าสำเร็จหมดค่อยนับ ถ้ามีอะไรพังกลางทางให้ยกเลิกทั้งหมด
• INSERT INTO "posts" ("title", "body", "created_at", "updated_at") VALUES ('ต้มยำกุ้งน้ำข้น', …) — “ใส่แฟ้มใหม่ลงลิ้นชัก posts ช่อง title เขียนว่า ต้มยำกุ้งน้ำข้น · ช่อง body เขียนว่า … · ช่องเวลาสร้างกับเวลาแก้เขียนเวลานี้”
  INSERT INTO = ใส่เข้าไปใน · วงเล็บแรก = ชื่อช่อง · VALUES (…) = ค่าของแต่ละช่อง เรียงตามลำดับเดียวกัน
  สังเกตเครื่องหมายคำพูด: ใน SQL ชื่อลิ้นชักกับชื่อช่องอยู่ใน "…" ส่วนค่าที่เป็นข้อความอยู่ใน '…' (ต่างจาก Ruby ที่ใช้ได้ทั้งคู่)
• เวลาสองช่องนั้น Rails เติมให้เอง · เป็นเวลาสากล (UTC) ช้ากว่าเวลาไทย 7 ชั่วโมง — ตั้งเปลี่ยนได้ ยังไม่ต้องสนใจ
• RETURNING "id" — “เก็บเสร็จแล้วบอกเลขที่แฟ้มกลับมาด้วย” · ตู้เป็นคนแจกเลข ไม่ใช่เรา
• COMMIT — “ยืนยัน ปิดกรอบงาน” · ตั้งแต่ตอนนี้แฟ้มอยู่ในลิ้นชักจริง คนอื่นเห็นแล้ว
• => true — save ตอบว่าสำเร็จ · จากนั้น id กลายเป็น 1 และคำถามสองข้อกลับด้านหมด

กรอบ BEGIN … COMMIT ชื่อทางการคือ transaction = “ทำทั้งหมด หรือไม่ทำเลย” · เทียบกับ Go: คือ tx, _ := db.Begin() … tx.Commit() ในบท 8 (คู่กับ defer tx.Rollback()) — Rails ครอบให้ทุกครั้งที่ save โดยไม่ต้องเขียนเอง · ทำไมต้องครอบแม้มีคำสั่งเดียว และใช้เองยังไง อยู่บท 111

ถ้าไม่ต้องการถือแฟ้มไว้ก่อน มีคำสั่งที่ทำสองจังหวะในคำเดียว — Post.create = new แล้ว save ทันที (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):012> Post.create(title: "ส้มตำปูปลาร้า", body: "ตำให้นัวต้องใส่อะไร")
  TRANSACTION (2.4ms)  BEGIN /*application='WongnokBlog'*/
  Post Create (4.8ms)  INSERT INTO "posts" ("title", "body", "created_at", "updated_at") VALUES ('ส้มตำปูปลาร้า', 'ตำให้นัวต้องใส่อะไร', '2026-11-04 12:17:24.245476', '2026-11-04 12:17:24.245476') RETURNING "id" /*application='WongnokBlog'*/
  TRANSACTION (2.4ms)  COMMIT /*application='WongnokBlog'*/
=>
#<Post:0x0000000124efb7d8
 id: 2,
 title: "ส้มตำปูปลาร้า",
 body: "ตำให้นัวต้องใส่อะไร",
 created_at: "2026-11-04 12:17:24.245476000 +0000",
 updated_at: "2026-11-04 12:17:24.245476000 +0000">
wongnok-blog(dev):013> Post.count
  Post Count (2.1ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" /*application='WongnokBlog'*/
=> 2

• SQL หน้าตาเหมือน save ทุกอย่าง — เพราะข้างในมันคือ save นั่นเอง
• ต่างกันที่สิ่งที่ตอบกลับ: save ตอบ true/false · create ตอบตัวบทความกลับมา (ได้ id: 2 แล้ว)
• +0000 ท้ายเวลา = ห่างจากเวลาสากล 0 ชั่วโมง (เวลาไทยคือ +0700)

R — อ่าน: find · find_by · where · first · last · all

ตอนนี้ลิ้นชักมีสองแผ่น · มีหลายวิธีขอแฟ้มจากคนดูแลสต็อก ต่างกันที่บอกเงื่อนไขยังไง และได้กลับมากี่แผ่น
เริ่มจากขอตามเลขที่แฟ้ม (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):014> Post.find(1)
  Post Load (2.2ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."id" = 1 LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
=>
#<Post:0x0000000124c90a20
 id: 1,
 title: "ต้มยำกุ้งน้ำข้น",
 body: "สูตรต้มยำกุ้งแบบร้านดัง",
 created_at: "2026-11-04 12:17:23.004987000 +0000",
 updated_at: "2026-11-04 12:17:23.004987000 +0000">

SQL บรรทัดนี้คือแม่แบบของการอ่านเกือบทั้งหมด · อ่านทีละท่อน:

• SELECT "posts".* — “ขอทุกช่องของแฟ้มในลิ้นชัก posts” · * = ทุกช่อง · "posts". ข้างหน้าแค่บอกว่าช่องของลิ้นชักไหน
• FROM "posts" — “จากลิ้นชัก posts”
• WHERE "posts"."id" = 1 — “เฉพาะแผ่นที่ช่อง id เป็น 1” · "posts"."id" อ่านว่า “ช่อง id ของลิ้นชัก posts” (จุดคั่นเหมือน post.id ใน Ruby)
• LIMIT 1 — “เอามาแผ่นเดียวพอ”

→ รวมกัน: “ขอแฟ้มทุกช่องจากลิ้นชัก posts เฉพาะแผ่นเลขที่ 1 เอามาแผ่นเดียว”

ขอตามช่องอื่น และขอแบบรายการ (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):015> Post.find_by(title: "ส้มตำปูปลาร้า")
  Post Load (2.4ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."title" = 'ส้มตำปูปลาร้า' LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
=>
#<Post:0x0000000124808fc0
 id: 2,
 title: "ส้มตำปูปลาร้า",
 …
wongnok-blog(dev):016> Post.where(title: "ส้มตำปูปลาร้า")
  Post Load (2.2ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."title" = 'ส้มตำปูปลาร้า' /* loading for pp */ LIMIT 11 /*application='WongnokBlog'*/
=>
[#<Post:0x000000012454f3d8
  id: 2,
  title: "ส้มตำปูปลาร้า",
  …

• find_by(title: …) — “หาแผ่นแรกที่ช่อง title ตรงกับคำนี้” · SQL เหมือน find แค่เปลี่ยนช่องในเงื่อนไข · ได้กลับมาหนึ่งแผ่น
• where(title: …) — “หาทุกแผ่นที่ตรงเงื่อนไข” · ได้กลับมาเป็นรายการ สังเกตวงเล็บ [ … ] ครอบ แม้มีแผ่นเดียว
• /* loading for pp */ LIMIT 11 — console แอบเติมเองเพื่อโชว์บนจอ (pp คือคำสั่งพิมพ์ผลแบบจัดบรรทัดสวย ๆ ที่ console ใช้ · ขอมาแค่พอโชว์) ไม่ใช่คำสั่งของคุณ · ทำไม where ถึงรอให้ถูกโชว์ก่อนค่อยไปตู้ เป็นเรื่องสนุกของบท 113
• ผมตัดบรรทัดท้ายของผลเป็น … เพราะซ้ำกับข้างบน

อีกสามคำที่ใช้บ่อย (ผลจริง ตัดเหลือบรรทัดที่สำคัญ):

wongnok-blog(dev):017> Post.first
  Post Load (3.2ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" ORDER BY "posts"."id" ASC LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
=>
#<Post:0x00000001051b52a0
 id: 1,
 …
wongnok-blog(dev):018> Post.last
  Post Load (2.6ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" ORDER BY "posts"."id" DESC LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
=>
#<Post:0x0000000127caed88
 id: 2,
 …
wongnok-blog(dev):019> Post.all
  Post Load (2.2ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" /* loading for pp */ LIMIT 11 /*application='WongnokBlog'*/
=>
[#<Post:0x0000000127c0b408
  id: 1,
  …
 #<Post:0x0000000127c0b2c8
  id: 2,
  …

• first — ORDER BY "posts"."id" ASC = “เรียงตามเลขที่ จากน้อยไปมาก” แล้ว LIMIT 1 เอาแผ่นแรก → ได้แผ่นเลขน้อยสุด
• last — เหมือนกันแต่ DESC = เรียงจากมากไปน้อย → ได้แผ่นเลขมากสุด
• all — ไม่มี WHERE = ไม่มีเงื่อนไข เอาทุกแผ่น · ได้รายการ

ถ้าหาไม่เจอ — สามคำตอบที่ต่างกัน

ลองขอของที่ไม่มีในลิ้นชัก ด้วยสามวิธี (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):020> Post.find(99)
  Post Load (2.7ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."id" = 99 LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
(wongnok-blog):20:in '<main>': Couldn't find Post with 'id'=99 (ActiveRecord::RecordNotFound)
wongnok-blog(dev):021> Post.find_by(title: "ไม่มีเรื่องนี้")
  Post Load (2.5ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."title" = 'ไม่มีเรื่องนี้' LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
=> nil
wongnok-blog(dev):022> Post.where(title: "ไม่มีเรื่องนี้")
  Post Load (1.8ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."title" = 'ไม่มีเรื่องนี้' /* loading for pp */ LIMIT 11 /*application='WongnokBlog'*/
=> []

• find(99) — ระเบิดเป็น error ชื่อ ActiveRecord::RecordNotFound · ข้อความแปลว่า “หาบทความเลขที่ 99 ไม่เจอ” · (wongnok-blog):20 = บรรทัดที่ 20 ของ console (ตรงกับเลขใน prompt)
• find_by(…) — ไม่ระเบิด ตอบ nil = “ไม่มี” (บท 94)
• where(…) — ไม่ระเบิด ตอบ [] = รายการเปล่า
• ทั้งสามวิธีไปตู้เหมือนกันทุกอย่าง (SQL หน้าตาเดียวกัน) · ต่างกันแค่ตอนกลับมาบอกเรา

เทียบกับ Go: บท 27 เจอเรื่องเดียวกันใน GORM — db.First(&missing, 9999) คืน gorm.ErrRecordNotFound (ตรงกับ find) · ส่วน db.Where(…).Find(&list) ไม่ถือว่าเป็น error แค่ได้ slice ว่าง (ตรงกับ where) · ต่างกันที่ Go คืน error มาให้เช็ค ส่วน Ruby โยน error ออกมา (rescue บท 96)

U กับ D — แก้ด้วย update · ทิ้งด้วย destroy

จะแก้หรือทิ้ง ต้องหยิบแฟ้มแผ่นนั้นออกมาก่อน แล้วสั่งที่ตัวแฟ้ม (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):023> post = Post.find(1)
  Post Load (2.7ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."id" = 1 LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
=>
#<Post:0x0000000127c05008
...
wongnok-blog(dev):024> post.update(title: "ต้มยำกุ้งน้ำใส")
  TRANSACTION (2.0ms)  BEGIN /*application='WongnokBlog'*/
  Post Update (3.9ms)  UPDATE "posts" SET "title" = 'ต้มยำกุ้งน้ำใส', "updated_at" = '2026-11-04 12:17:28.032069' WHERE "posts"."id" = 1 /*application='WongnokBlog'*/
  TRANSACTION (3.6ms)  COMMIT /*application='WongnokBlog'*/
=> true
wongnok-blog(dev):025> post.title
=> "ต้มยำกุ้งน้ำใส"

• post.update(title: …) — แก้ช่องที่บอก แล้ว save ให้ทันทีในคำเดียว · ตอบ true = สำเร็จ
• UPDATE "posts" SET "title" = 'ต้มยำกุ้งน้ำใส', "updated_at" = '…' WHERE "posts"."id" = 1 — “แก้แฟ้มในลิ้นชัก posts: ช่อง title เปลี่ยนเป็น ต้มยำกุ้งน้ำใส · ช่องเวลาแก้ล่าสุดเปลี่ยนเป็นเวลานี้ · เฉพาะแผ่นเลขที่ 1”
  SET = เปลี่ยนช่องนี้เป็นค่านี้
• สังเกต: ไม่มีช่อง body ใน SQL — Rails ส่งเฉพาะช่องที่เปลี่ยนจริง · และเติม updated_at ให้เอง
• WHERE "posts"."id" = 1 คือสิ่งที่ทำให้แก้แค่แผ่นเดียว · Rails ใส่ให้เสมอเพราะแฟ้มจำเลขที่ของตัวเองได้

ทิ้งแฟ้มแผ่นเดิม (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):026> post.destroy
  TRANSACTION (1.4ms)  BEGIN /*application='WongnokBlog'*/
  Post Destroy (2.6ms)  DELETE FROM "posts" WHERE "posts"."id" = 1 /*application='WongnokBlog'*/
  TRANSACTION (1.4ms)  COMMIT /*application='WongnokBlog'*/
=>
#<Post:0x0000000127c05008
 id: 1,
 title: "ต้มยำกุ้งน้ำใส",
 …
wongnok-blog(dev):027> Post.count
  Post Count (1.5ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" /*application='WongnokBlog'*/
=> 1

• DELETE FROM "posts" WHERE "posts"."id" = 1 — “ทิ้งแฟ้มเลขที่ 1 ออกจากลิ้นชัก posts” · DELETE FROM = เอาออกจาก
• destroy ตอบตัวบทความที่เพิ่งทิ้งกลับมา · Post.count เหลือ 1

wongnok-blog(dev):028> post.persisted?
wongnok-blog(dev):029> post.title
wongnok-blog(dev):030> Post.find(1)

wongnok-blog(dev):028> post.persisted?
=> false
wongnok-blog(dev):029> post.title
=> "ต้มยำกุ้งน้ำใส"
wongnok-blog(dev):030> Post.find(1)
  Post Load (2.5ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."id" = 1 LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
(wongnok-blog):30:in '<main>': Couldn't find Post with 'id'=1 (ActiveRecord::RecordNotFound)

เทียบกับ Go: GORM ใช้ db.Model(&p).Update("Title", "ต้มยำกุ้งน้ำใส") และ db.Delete(&p) (บท 27 เคยเห็น Update/Delete แบบนี้) — ต้องเรียกผ่าน db แล้วส่ง pointer ของ struct (&p) เข้าไปทุกครั้ง · Rails สั่งที่ตัวแฟ้มตรง ๆ post.update(…) · post.destroy เพราะแฟ้มรู้ทางไปลิ้นชักเอง (บท 106)

เทียบกับ GORM ทั้งชุด

สไลด์หน้า 10 ให้จับคู่ GORM กับ Active Record · รวมของทั้งบทไว้ตารางเดียว (ฝั่ง Go มาจากบท 27):

• &p · &list ฝั่ง Go = ส่ง pointer ของ struct/slice ให้ GORM เติมค่าลงไป · ฝั่ง Ruby ไม่มี เพราะ find คืนแฟ้มกลับมาให้เลย
• "title = ?" ฝั่ง Go — ? คือช่องว่างที่ GORM เติมค่า x ให้ · ฝั่ง Ruby เขียนเป็น hash title: x แทน (SQL ที่ได้หน้าตาเดียวกัน)

เตรียมตู้ของวันที่ 2 — ข้อมูลตัวอย่างที่ทุกบทหลังจากนี้ใช้

ตั้งแต่บท 108 ถึง 119 ทุกบทใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน: ผู้ใช้ 3 คน (สมชาย · สมหญิง · มานะ) · บทความ 6 ชิ้น · คอมเมนต์ 7 อัน · ถ้าคุณมีชุดเดียวกันในเครื่อง ผลที่พิมพ์ตามบทจะตรงกับในบท
ตอนนี้ทำตามไปก่อน · ทุกคำสั่งในหัวข้อนี้มีคำอธิบายเต็มในบท 108 (migration) และบท 115 (ความสัมพันธ์ระหว่างตาราง)

ขั้นที่ 1 · ปิด console ก่อน — พิมพ์ exit · ถ้าเปิดค้างไว้ ขั้นที่ 6 จะพัง (ดู error ในภารกิจ)

ขั้นที่ 2 · สั่งสร้างใบสั่งช่างอีก 4 ใบ พิมพ์ทีละบรรทัดในโฟลเดอร์โปรเจกต์ (ผลจริง · เลขเวลาหน้าชื่อไฟล์ของคุณจะต่าง):

$ bin/rails generate migration AddPublishedAndViewsToPosts published:boolean views:integer
      invoke  active_record
      create    db/migrate/20261104114643_add_published_and_views_to_posts.rb
$ bin/rails generate model User name:string email:string
      invoke  active_record
      create    db/migrate/20261104114645_create_users.rb
      create    app/models/user.rb
      invoke    test_unit
      create      test/models/user_test.rb
      create      test/fixtures/users.yml
$ bin/rails generate migration AddUserToPosts user:references
      invoke  active_record
      create    db/migrate/20261104114646_add_user_to_posts.rb
$ bin/rails generate model Comment body:text post:references user:references
      invoke  active_record
      create    db/migrate/20261104114648_create_comments.rb
      create    app/models/comment.rb
      invoke    test_unit
      create      test/models/comment_test.rb
      create      test/fixtures/comments.yml

• ใบที่ 1 — เพิ่มสองช่องให้บทความ: published (เผยแพร่แล้วหรือยัง · boolean = จริง/เท็จ) กับ views (ยอดวิว · integer = จำนวนเต็ม)
• ใบที่ 2 — model ใหม่ User (ผู้เขียน) พร้อมลิ้นชัก users ช่องชื่อกับอีเมล
• ใบที่ 3 — เพิ่มช่อง user_id บนแฟ้มบทความ = “บทความนี้เป็นของผู้ใช้เลขที่ …” · references คือวิธีบอก Rails ว่า “ช่องนี้ชี้ไปหาแฟ้มในลิ้นชักอื่น”
  ในไฟล์ที่ได้ generator เขียน null: false, foreign_key: true ให้เองด้วย = “ห้ามว่าง และเลขที่ใส่ต้องมีผู้ใช้คนนั้นอยู่จริง” (เรื่องเต็มบท 115–116)
• ใบที่ 4 — model ใหม่ Comment (คอมเมนต์) ที่มีช่องชี้ไปหาทั้งบทความและผู้ใช้

ขั้นที่ 3 · แก้ใบสั่งใบแรกให้มีค่าเริ่มต้น — เปิดไฟล์ db/migrate/…_add_published_and_views_to_posts.rb แล้วเติมท้ายสองบรรทัดให้เป็นแบบนี้:

# db/migrate/…_add_published_and_views_to_posts.rb
class AddPublishedAndViewsToPosts < ActiveRecord::Migration[8.1]
  def change
    add_column :posts, :published, :boolean, default: false, null: false
    add_column :posts, :views, :integer, default: 0, null: false
  end
end

• class AddPublishedAndViewsToPosts < ActiveRecord::Migration[8.1] — หัวใบสั่งช่าง: ชื่อใบ + “เขียนตามแบบฟอร์มของ Rails 8.1” · generator เขียนให้ ไม่ต้องแตะ
• def change … end — “งานที่ช่างต้องทำ” อยู่ข้างใน (บท 108 อธิบายเต็ม)
• add_column :posts, :published, :boolean — “เพิ่มช่อง published ชนิดจริง/เท็จ ให้ลิ้นชัก posts” (ส่วนนี้ generator เขียนให้แล้ว)
• default: false — ส่วนที่เราเติม: ถ้าไม่บอก ให้ถือว่ายังไม่เผยแพร่ · default: 0 = ยอดวิวเริ่มที่ 0
• null: false — ห้ามเว้นช่องนี้ว่าง (null คือ “ว่าง” ของฐานข้อมูล คล้าย nil) · ทำไมต้องมีกฎที่ตู้ อยู่บท 111

ขั้นที่ 4 · บอก model ว่าใครเป็นของใคร — comment.rb generator เขียนให้ครบแล้ว · อีกสองไฟล์แก้ให้เป็นแบบนี้:

# app/models/post.rb
class Post < ApplicationRecord
  belongs_to :user
  has_many :comments
end

# app/models/user.rb
class User < ApplicationRecord
  has_many :posts
  has_many :comments
end

# app/models/comment.rb — generator เขียนให้แล้ว แค่เปิดดู
class Comment < ApplicationRecord
  belongs_to :post
  belongs_to :user
end

• belongs_to :user — “บทความเป็นของผู้ใช้หนึ่งคน” · ทำให้ถาม post.user ได้ และห้ามมีบทความที่ไม่มีเจ้าของ (เดี๋ยวเห็นผล)
• has_many :comments — “บทความหนึ่งชิ้นมีได้หลายคอมเมนต์” · ทำให้ถาม post.comments ได้
• ทั้งหมดนี้เรื่องเต็มอยู่บท 115 · ตอนนี้แค่รู้ว่ามันเชื่อมแฟ้มต่างลิ้นชักเข้าหากัน

ขั้นที่ 5 · ใส่ข้อมูลตัวอย่าง — เปิดไฟล์ db/seeds.rb (มีอยู่แล้วตั้งแต่ rails new) ลบของเดิมทิ้งทั้งไฟล์ แล้ววางอันนี้แทน:

# ข้อมูลตัวอย่างของ wongnok_blog (Day 2)
somchai = User.create!(name: "สมชาย", email: "somchai@example.com")
somying = User.create!(name: "สมหญิง", email: "somying@example.com")
mana    = User.create!(name: "มานะ",   email: "mana@example.com")

p1 = somchai.posts.create!(title: "ต้มยำกุ้งน้ำข้น", body: "สูตรต้มยำกุ้งแบบร้านดัง", published: true,  views: 120)
p2 = somchai.posts.create!(title: "ส้มตำปูปลาร้า",   body: "ตำให้นัวต้องใส่อะไร",     published: true,  views: 340)
p3 = somying.posts.create!(title: "ข้าวมันไก่ประตูน้ำ", body: "ร้านเด็ดย่านประตูน้ำ",  published: true,  views: 85)
p4 = somying.posts.create!(title: "ก๋วยเตี๋ยวเรืออยุธยา", body: "ยังเขียนไม่เสร็จ",     published: false, views: 0)
p5 = mana.posts.create!(title: "ผัดกะเพราหมูสับ",    body: "ไข่ดาวต้องกรอบ",          published: true,  views: 510)
p6 = mana.posts.create!(title: "แกงเขียวหวานไก่",    body: "ร่างไว้ก่อน",              published: false, views: 0)

p1.comments.create!(user: somying, body: "น่ากินมาก")
p1.comments.create!(user: mana,    body: "ขอสูตรน้ำพริกเผาด้วย")
p2.comments.create!(user: mana,    body: "เผ็ดแค่ไหนดี")
p3.comments.create!(user: somchai, body: "ร้านนี้คิวยาวไหม")
p5.comments.create!(user: somchai, body: "ไข่ดาวกรอบคือที่สุด")
p5.comments.create!(user: somying, body: "ใส่ถั่วฝักยาวด้วยไหม")
p5.comments.create!(user: mana,    body: "ขอบคุณทุกคนที่อ่าน")

• User.create!(…) — create ที่เพิ่งเรียน แต่มี ! ต่อท้าย = “ถ้าเก็บไม่ได้ ให้ระเบิดทันที” แทนที่จะเงียบ (เรื่องเต็มบท 110) · ไฟล์ข้อมูลตัวอย่างควรพังให้เห็น ไม่ใช่ใส่ไม่ครบแบบเงียบ ๆ
• somchai.posts.create!(…) — สร้างบทความในชื่อของสมชาย · Rails เติม user_id ให้เอง (ได้มาจาก has_many :posts · บท 115)
• p1.comments.create!(user: somying, …) — คอมเมนต์บนบทความ p1 เขียนโดยสมหญิง

ขั้นที่ 6 · ให้ช่างสร้างตู้ใหม่ทั้งตู้ แล้วใส่ข้อมูลตัวอย่าง (ผลจริง ตัดกลางเป็น …):

$ bin/rails db:migrate:reset
Dropped database 'a107'
Created database 'a107'
== 20261104123046 CreatePosts: migrating ======================================
-- create_table(:posts)
   -> 0.0019s
== 20261104123046 CreatePosts: migrated (0.0019s) =============================
…
== 20261104123156 CreateComments: migrating ===================================
-- create_table(:comments)
   -> 0.0039s
== 20261104123156 CreateComments: migrated (0.0039s) ==========================

$ bin/rails db:seed
$ bin/rails runner 'p [User.count, Post.count, Comment.count]'
[3, 6, 7]

• db:migrate:reset — “ทิ้งตู้เก่าทั้งตู้ ตั้งตู้ใหม่ แล้วให้ช่างทำใบสั่งทุกใบใหม่ตั้งแต่ใบแรก” · ห้าใบรันเรียงกันตามเลขเวลาหน้าชื่อไฟล์
  อ่านผล: Dropped / Created database = ทิ้งตู้ / ตั้งตู้ใหม่ · == … CreatePosts: migrating = ช่างเริ่มทำใบนี้ · -- create_table(:posts) = งานย่อยในใบ · -> 0.0019s = ใช้เวลา (วินาที) · migrated = ใบนี้เสร็จ
  ชื่อในบรรทัด Dropped / Created คือชื่อท้าย DATABASE_URL ของคุณ (ของผมคือ a107) · ถ้าคุณไม่ได้ตั้ง DATABASE_URL แต่ใช้ค่าในไฟล์ config/database.yml จะเห็นสองชื่อ wongnok_blog_development กับ wongnok_blog_test (ตู้สำรองไว้เขียนเทส Day 4)
• db:seed — รันไฟล์ db/seeds.rb · ไม่มีอะไรพิมพ์ออกมา = สำเร็จ
• bin/rails runner '…' — รัน Ruby บรรทัดเดียวโดยโหลดแอปให้ (บท 99) · ได้ [3, 6, 7] = ผู้ใช้ 3 · บทความ 6 · คอมเมนต์ 7 ✅
• ทำไมไม่ใช้ db:migrate ธรรมดา? สองเหตุผล: บทความที่เราสร้างครึ่งแรกยังไม่มีเจ้าของ ใบสั่งที่ 3 ที่ห้ามช่อง user_id ว่างจะพัง (error จริงอยู่ในภารกิจ) · และตู้ใหม่ทำให้เลขที่แฟ้มเริ่มจาก 1 ตรงกับทุกบทหลังจากนี้ · คู่มือทางการของ Rails ก็แนะนำคู่ db:migrate:reset + db:seed นี้ (ลิงก์ท้ายบท)

ลองของใหม่ที่ได้มา · เปิด bin/rails console ใหม่ แล้วลองสร้างบทความแบบที่ทำได้ในครึ่งแรก (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):001> post = Post.new(title: "ข้าวซอยไก่", body: "ของดีเชียงใหม่")
=>
#<Post:0x0000000122946d58
...
wongnok-blog(dev):002> post.save
  TRANSACTION (2.0ms)  BEGIN /*application='WongnokBlog'*/
  TRANSACTION (0.8ms)  ROLLBACK /*application='WongnokBlog'*/
=> false
wongnok-blog(dev):003> post.errors.full_messages
=> ["User must exist"]
wongnok-blog(dev):004> post.id
=> nil

• post.save ได้ => false และไม่มีบรรทัด INSERT — คนดูแลสต็อกตรวจแฟ้มแล้วไม่รับ ไม่ได้ใส่อะไรลงลิ้นชัก
• BEGIN แล้ว ROLLBACK ทันที = เปิดกรอบงาน แล้วยกเลิกทั้งกรอบ (คำที่สามของ transaction) · ไม่มีอะไรเปลี่ยนในตู้ · ถ้าสั่ง post.save ซ้ำอีกรอบ ผมได้ => false โดยไม่เห็นแม้แต่สองบรรทัดนี้ — ของคุณอาจเห็นหรือไม่เห็นก็ได้ สิ่งที่ต้องดูคือไม่มี INSERT
• post.errors.full_messages — ถามว่า “ไม่รับเพราะอะไร” · User must exist = “ต้องมีผู้เขียน” · มาจาก belongs_to :user ที่เพิ่งเขียน
• การตรวจก่อนเก็บแบบนี้ชื่อ validation (บท 110) · ทำไม belongs_to ถึงตรวจให้เอง (บท 115)

บอกว่าใครเป็นคนเขียน แล้ว save ใหม่ (ผลจริง):

wongnok-blog(dev):005> somchai = User.find_by(name: "สมชาย")
  User Load (1.6ms)  SELECT "users".* FROM "users" WHERE "users"."name" = 'สมชาย' LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
=>
#<User:0x0000000122fa5910
...
wongnok-blog(dev):006> post.user = somchai
=>
#<User:0x0000000122fa5910
...
wongnok-blog(dev):007> post.save
  TRANSACTION (1.3ms)  BEGIN /*application='WongnokBlog'*/
  Post Create (3.2ms)  INSERT INTO "posts" ("title", "body", "created_at", "updated_at", "published", "views", "user_id") VALUES ('ข้าวซอยไก่', 'ของดีเชียงใหม่', '2026-11-04 12:17:34.499959', '2026-11-04 12:17:34.499959', FALSE, 0, 1) RETURNING "id" /*application='WongnokBlog'*/
  TRANSACTION (1.5ms)  COMMIT /*application='WongnokBlog'*/
=> true
wongnok-blog(dev):008> post.id
=> 7
wongnok-blog(dev):009> post.user.name
=> "สมชาย"

• somchai = User.find_by(name: "สมชาย") — หยิบแฟ้มของสมชายจากลิ้นชัก users (SQL แบบเดียวกับ find_by ของบทความ)
• post.user = somchai — ใส่ผู้เขียนให้บทความ (ได้จาก belongs_to)
• ใน INSERT ตอนนี้มีช่องเพิ่ม: "published" = FALSE และ "views" = 0 (ค่าเริ่มต้นจากขั้นที่ 3) · "user_id" = 1 = “เป็นของผู้ใช้เลขที่ 1” คือสมชาย
• post.id ได้ 7 เพราะข้อมูลตัวอย่างใช้เลข 1–6 ไปแล้ว

wongnok-blog(dev):001> Post.count
  Post Count (41.1ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" /*application='WongnokBlog'*/
=> 6
wongnok-blog(dev):002> User.count
  User Count (2.6ms)  SELECT COUNT(*) FROM "users" /*application='WongnokBlog'*/
=> 3
wongnok-blog(dev):003> Post.find_by(title: "ผัดกะเพราหมูสับ").views
  Post Load (1.0ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."title" = 'ผัดกะเพราหมูสับ' LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
=> 510
wongnok-blog(dev):004> Post.where(published: false).count
  Post Count (1.8ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" WHERE "posts"."published" = FALSE /*application='WongnokBlog'*/
=> 2
…
wongnok-blog(dev):007> post.id
=> 7
wongnok-blog(dev):008> post.update(title: "ข้าวผัดปูก้อน")
  TRANSACTION (1.4ms)  BEGIN /*application='WongnokBlog'*/
  Post Update (3.0ms)  UPDATE "posts" SET "title" = 'ข้าวผัดปูก้อน', "updated_at" = '2026-11-04 11:50:49.801073' WHERE "posts"."id" = 7 /*application='WongnokBlog'*/
  TRANSACTION (1.7ms)  COMMIT /*application='WongnokBlog'*/
=> true
…
wongnok-blog(dev):010> Post.count
  Post Count (1.4ms)  SELECT COUNT(*) FROM "posts" /*application='WongnokBlog'*/
=> 6
wongnok-blog(dev):011> Post.find(7)
  Post Load (1.3ms)  SELECT "posts".* FROM "posts" WHERE "posts"."id" = 7 LIMIT 1 /*application='WongnokBlog'*/
(wongnok-blog):11:in '<main>': Couldn't find Post with 'id'=7 (ActiveRecord::RecordNotFound)

ถ้าเปิดสไลด์ดูประกอบ

อ้างอิง

• Rails Guides — Active Record Basics § CRUD: Reading and Writing Data — อ่านหัวข้อย่อย Create · Read · Update · Delete · ตัวอย่างในคู่มือใช้ User แทน Post แต่คำสั่งชุดเดียวกับบทนี้ทุกตัว
• Rails Guides — Active Record Query Interface § Retrieving a Single Record — อ่านแค่ find · first · last · find_by · คู่มือโชว์ SQL ของแต่ละคำ และยืนยันว่า find ไม่เจอจะโยน RecordNotFound ส่วน find_by คืน nil
• Rails API — ActiveRecord::Persistence — หน้ารวม method ของการเก็บ/แก้/ลบ · ดู new_record? · persisted? · save · update · destroy ที่เหลือข้ามไปก่อน
• Rails Guides — Active Record Migrations § Resetting the Database — อ่านแค่ย่อหน้าท้ายของหัวข้อ ที่แนะนำ bin/rails db:migrate:reset ตามด้วย bin/rails db:seed · ที่เหลือของหน้านี้คือบท 108
• GORM — Query § Retrieving a single object — ฝั่ง Go ที่ใช้เทียบ · ดูตัวอย่างใต้หัวข้อ Traditional API (แบบที่บท 27 ใช้) ว่า First ไม่เจอได้ ErrRecordNotFound
• GORM — Conventions § Pluralized Table Name — ยืนยันว่า GORM ก็เดาชื่อตารางเป็นพหูพจน์ให้เหมือน Rails (User → users) และเปลี่ยนได้ด้วย TableName()