หยุดดูข้างใน — debugger และ bin/rails console

ปัญหา: หน้าเว็บทักทายแต่ไม่มีชื่อ

เริ่มจากแอปเล็ก ๆ ที่ใช้คำจากบท 101–103 ครบทุกตัว — หน้า /hello ที่ทักทายตามชื่อในใบสั่ง
ถ้าเปิด /hello?name=Somchai ควรได้หน้า "สวัสดีคุณ Somchai!"

# config/routes.rb — พนักงานต้อนรับ: ใบสั่ง GET /hello ส่งไปแผนก pages เมนู hello
Rails.application.routes.draw do
  get "/hello", to: "pages#hello"
end

# app/controllers/pages_controller.rb — หัวหน้าเชฟแผนก pages
class PagesController < ApplicationController
  def hello
    @name = params[:nmae]
    @message = "สวัสดีคุณ #{@name}!"
  end
end

<%# app/views/pages/hello.html.erb — จัดจาน: เอา @message มาวางในหัวข้อ %>
<h1><%= @message %></h1>

ทวนทีละบรรทัด:

• get "/hello", to: "pages#hello" — ใบสั่ง GET /hello ส่งไป action hello ของ PagesController (บท 101) · Rails ตั้งชื่อ route นี้ให้เองว่า hello ด้วย เดี๋ยวได้ใช้ในหัวข้อ console
• class PagesController < ApplicationController — สร้าง controller ใหม่ที่สืบทอด (< บท 95) ความสามารถทั้งหมดจาก controller แม่ของแอป
• params[:nmae] — หยิบค่าจากใบสั่ง ช่องชื่อ nmae · สังเกตดี ๆ ว่าสะกดผิด (ควรเป็น name) — นี่คือบั๊กที่เราจงใจใส่ไว้
• @name = … — เก็บไว้ในตัวแปร @ เพื่อให้บรรทัดถัดไปและ view ใช้ได้
• "สวัสดีคุณ #{@name}!" — string ที่เอาค่าของ @name มาแทรกตรง #{} (บท 91)
• ใน view: <%# … %> คือโน้ตของเชฟ ลูกค้าไม่เห็น · <%= @message %> คือเอาค่า @message มาวางลงจาน (บท 103)

# เปิด bin/rails server แล้วเข้าเบราว์เซอร์ที่
http://localhost:3000/hello?name=Somchai

<h1>สวัสดีคุณ !</h1>

ทางแรกที่คุ้นมือ: พิมพ์ค่าออกมาดูด้วย puts

ตอนเขียน Go คุณหาบั๊กด้วยการแทรก fmt.Println("name =", name) ไว้ตรงที่สงสัย แล้วรันใหม่
ใน Ruby ทำแบบเดียวกันได้ด้วย puts หรือ p — ลองแทรกสองบรรทัดนี้ใน action:

def hello
  @name = params[:nmae]
  puts "ชื่อที่ได้: #{@name}"   # เหมือน fmt.Println ของ Go
  p params                       # p = พิมพ์หน้าตาจริงของค่า
  @message = "สวัสดีคุณ #{@name}!"
end

รีเฟรชหน้าเว็บ · ผลไม่ได้ขึ้นในเบราว์เซอร์ แต่ขึ้นในหน้าต่างเทอร์มินัลที่รัน bin/rails server อยู่ (ผลจริง):

Started GET "/hello?name=Somchai" for ::1 at 2026-11-03 21:04:30 +0700
Processing by PagesController#hello as */*
  Parameters: {"name" => "Somchai"}
ชื่อที่ได้:
#<ActionController::Parameters {"name" => "Somchai", "controller" => "pages", "action" => "hello"} permitted: false>
  Rendering layout layouts/application.html.erb
…
Completed 200 OK in 10ms (Views: 6.4ms | ActiveRecord: 0.0ms (0 queries, 0 cached) | GC: 0.0ms)

• Started GET … for ::1 — มีใบสั่งเข้ามา · ::1 คือที่อยู่ของเครื่องตัวเอง (อีกชื่อของ localhost)
• Processing by PagesController#hello — ส่งถึงแผนก pages เมนู hello แล้ว · ส่วนท้าย as */* ไม่ต้องสนใจ (ผมยิงด้วยคำสั่ง curl · เปิดจากเบราว์เซอร์จะเห็นคำอื่น)
• ชื่อที่ได้: — ผลของ puts · ว่างเปล่า บอกว่า @name ไม่มีค่า แต่ไม่บอกว่าทำไม
• บรรทัด #<ActionController::Parameters {…}> — ผลของ p params คือใบสั่งทั้งใบ · เห็นว่ามีช่อง "name" ไม่ใช่ "nmae" → เจอบั๊กแล้ว · คำว่า permitted: false ท้ายบรรทัดเป็นเรื่องความปลอดภัยของฟอร์ม รอวันที่ 2
• Completed 200 OK in 10ms — ทำเสร็จ ส่งจานออกไปแล้ว ใช้เวลา 10 มิลลิวินาที · ActiveRecord: 0.0ms = เวลาที่ใช้คุยกับฐานข้อมูล (หน้านี้ไม่ได้ใช้ จึงเป็น 0)

ได้ผลจริง แต่มีปัญหาสองข้อ: ต้องเดาล่วงหน้าว่าจะพิมพ์ค่าไหน (เดาไม่ถูกก็ต้องแก้โค้ดแล้วรีเฟรชใหม่อีกรอบ) · และพอเจอบั๊กแล้วต้องตามลบ puts ทุกบรรทัด

debugger — กดหยุดเวลาในครัว

debugger คือคำสั่งที่บอก Ruby ว่า "พอมาถึงบรรทัดนี้ หยุดก่อน แล้วเปิดช่องให้ฉันพิมพ์ถาม"
ระหว่างหยุด คุณพิมพ์ชื่อตัวแปรตัวไหนก็ได้เพื่อดูค่า — ไม่ต้องเดาล่วงหน้า · ดูพอแล้วสั่งให้วิ่งต่อ

เทียบกับ Go: Go ก็มีเครื่องมือแบบนี้ ชื่อ Delve (คำสั่ง dlv) แต่ไม่ได้มากับ Go ต้องติดตั้งเพิ่มเอง · ฝั่ง Rails ไม่ต้องติดตั้งอะไร เพราะ rails new ใส่บรรทัดนี้ไว้ใน Gemfile ให้แล้ว (ของจริงจากแอปที่สร้างใหม่):

group :development, :test do
  # See https://guides.rubyonrails.org/debugging_rails_applications.html#debugging-with-the-debug-gem
  gem "debug", platforms: %i[ mri windows ], require: "debug/prelude"
  …
end

• gem "debug" — ขอใช้อุปกรณ์สำเร็จรูปชื่อ debug (gem = อุปกรณ์ที่ซื้อมาใส่ครัว บท 98)
• group :development, :test do … end — ใช้เฉพาะตอน development (เครื่องเรา) กับ test · ไม่มีคำว่า production (เว็บจริงที่คนใช้) — จำบรรทัดนี้ไว้ อีกสองหัวข้อจะเห็นว่ามันสำคัญมาก
• platforms: กับ require: — รายละเอียดการโหลด ข้ามไปได้ ไม่ต้องแก้

ลองหยุดจริง: ใส่ debugger ใน action

ลบ puts สองบรรทัดเมื่อกี้ออก แล้วใส่คำว่า debugger หนึ่งบรรทัดแทน:

class PagesController < ApplicationController
  def hello
    @name = params[:nmae]
    debugger                        # ← หยุดตรงนี้
    @message = "สวัสดีคุณ #{@name}!"
  end
end

เปิด http://localhost:3000/hello?name=Somchai ในเบราว์เซอร์ · หน้าเว็บจะหมุนค้าง ไม่ขึ้นอะไร — ไม่ใช่พัง แต่โค้ดกำลังหยุดรอคุณอยู่ · ให้ไปดูเทอร์มินัลที่รัน server จะกลายเป็นแบบนี้ (ผลจริง):

Started GET "/hello?name=Somchai" for ::1 at 2026-11-03 21:04:30 +0700
…
Processing by PagesController#hello as */*
  Parameters: {"name" => "Somchai"}
[1, 7] in ~/wongnok_blog/app/controllers/pages_controller.rb
     1| class PagesController < ApplicationController
     2|   def hello
     3|     @name = params[:nmae]
=>   4|     debugger
     5|     @message = "สวัสดีคุณ #{@name}!"
     6|   end
     7| end
=>#0	PagesController#hello at ~/wongnok_blog/app/controllers/pages_controller.rb:4
  #1	ActionController::BasicImplicitRender#send_action(method="hello", args=[]) at …
  # and 78 frames (use `bt' command for all frames)
(rdbg)

อ่านจอนี้ทีละส่วน:

• [1, 7] in …pages_controller.rb — กำลังโชว์บรรทัด 1 ถึง 7 ของไฟล์นี้
• => 4| — ลูกศรชี้บรรทัดที่หยุดอยู่
• #0 … #1 … and 78 frames — ใครเรียกใครมาจนถึงตรงนี้ · #0 คือ action ของเรา · อีก 78 ชั้นข้างใต้เป็นโค้ดของ Rails เอง ไม่ต้องสนใจ
• (rdbg) — prompt คือเครื่องหมายว่า "รอคุณพิมพ์อยู่"

ทีนี้พิมพ์ถามทีละบรรทัด (กด Enter ทุกบรรทัด) — ผลจริง:

(rdbg) params
#<ActionController::Parameters {"name" => "Somchai", "controller" => "pages", "action" => "hello"} permitted: false>
(ruby) @name
nil
(ruby) params[:name]
"Somchai"

• params — ดูใบสั่งทั้งใบ · มีช่อง "name" => "Somchai" อยู่จริง (อีกสองช่อง controller กับ action Rails เติมให้เอง)
• @name — ได้ nil · ยืนยันว่าบรรทัด 3 หยิบอะไรไม่ได้
• params[:name] — ลองสะกดถูกดู ได้ "Somchai" → เจอบั๊กแล้วโดยไม่ต้องแก้ไฟล์สักตัว
• สังเกตว่า prompt บางบรรทัดเปลี่ยนจาก (rdbg) เป็น (ruby) ระหว่างพิมพ์ — ไม่ต้องสนใจ ทั้งสองแบบใช้ถามค่าได้เหมือนกัน

ต่อไปจะพิมพ์ next = "ทำบรรทัดนี้ แล้วหยุดที่บรรทัดถัดไป" · จะเห็นข้อความ # command ต่อท้าย — คุณไม่ได้พิมพ์เอง debugger เขียนจาง ๆ ให้ เพื่อบอกว่ามันเข้าใจว่านี่คือคำสั่งของ debugger ไม่ใช่ชื่อตัวแปร

(rdbg) next    # command
…
=>   5|     @message = "สวัสดีคุณ #{@name}!"
…
(ruby) @message

(ruby) @message
nil
(rdbg) next    # command
…
=>   6|   end
…
(ruby) @message
"สวัสดีคุณ !"

ดูพอแล้ว พิมพ์ continue ปล่อยให้โค้ดวิ่งต่อ · หน้าเว็บจะขึ้นทันที และ log บอกว่า (ผลจริง):

(rdbg) continue    # command
  Rendering layout layouts/application.html.erb
  Rendering pages/hello.html.erb within layouts/application
…
Completed 200 OK in 17946ms (Views: 19.0ms | ActiveRecord: 0.0ms (0 queries, 0 cached) | GC: 10.2ms)

17946ms ≈ 18 วินาที — คือเวลาที่ผมหยุดพิมพ์ถามอยู่ · ตลอด 18 วินาทีนั้นเบราว์เซอร์รอค้าง · งานจริงของหน้านี้ใช้แค่ราว 10ms (ดูจาก log ตอนใช้ puts ข้างบน)

สรุปคำสั่งที่พิมพ์ได้ตอนหยุด:

ลอง info ดูหนึ่งครั้งตอนหยุดอยู่ที่บรรทัด 4 (ผลจริง · ถ้าลองหลัง next จะเห็น @message เพิ่มมาด้วย) — ตัวแปรที่ขึ้นต้นด้วย @_ เป็นของ Rails ทั้งหมด · ของเราคือ @name บรรทัดล่างสุด · %self บรรทัดแรกคือตัว controller ที่กำลังทำงานอยู่:

(rdbg) info    # command
%self = #<PagesController:0x00000000006000>
@_action_has_layout = true
@_action_name = "hello"
…
@_request = #<ActionDispatch::Request GET "http://localhost:3000/hello?name=...>
…
@_view_runtime = nil
@name = nil

ห้ามลืม: เอา debugger ออกก่อน push

แก้บั๊กเสร็จ (เปลี่ยน :nmae เป็น :name) แต่ลืมลบบรรทัด debugger แล้ว push ขึ้นเว็บจริง จะเกิดอะไร?
จำบรรทัด group :development, :test ใน Gemfile ได้ไหม — บนเว็บจริง (production) gem debug ไม่ถูกโหลด → Ruby ไม่รู้จักคำว่า debugger

wongnok-blog(prod):001> app.get "/hello?name=Somchai"
[22caf0bb-…] Started GET "/hello?name=Somchai" for 127.0.0.1 at 2026-11-03 21:03:56 +0700
[22caf0bb-…] Processing by PagesController#hello as HTML
[22caf0bb-…]   Parameters: {"name" => "Somchai"}
[22caf0bb-…] Completed 500 Internal Server Error in 4ms (ActiveRecord: 0.0ms (0 queries, 0 cached) | GC: 0.0ms)
…
[22caf0bb-…] NameError (undefined local variable or method 'debugger' for an instance of PagesController):
[22caf0bb-…] app/controllers/pages_controller.rb:4:in 'PagesController#hello'
…
=> 500

นิสัยที่ควรมี: ก่อน commit ค้นหาคำว่า debugger ในโฟลเดอร์ app/ ทุกครั้ง — ผลจริงก่อนและหลังลบ:

$ grep -rn debugger app/
app/controllers/pages_controller.rb:4:    debugger
# ↑ ยังเจอ: ชื่อไฟล์ : เลขบรรทัด : เนื้อหาบรรทัด → ไปลบให้หมด

$ grep -rn debugger app/
# ↑ ลบแล้ว: ไม่มีอะไรขึ้นเลย = สะอาด พร้อม commit

• grep = คำสั่งค้นหาข้อความในไฟล์ · -r = ค้นทุกไฟล์ในโฟลเดอร์ · -n = บอกเลขบรรทัดด้วย

bin/rails console — ครัวทดลองหลังร้าน

debugger ต้องรอให้มีใบสั่งวิ่งเข้ามาชนก่อน · แต่บางคำถามไม่เกี่ยวกับใบสั่งเลย เช่น "ชื่อ route นี้ได้ URL อะไร" หรือ "link_to แบบนี้ได้ HTML หน้าตายังไง"
bin/rails console คือหน้าจอที่โหลดแอปทั้งตัวขึ้นมา แล้วให้คุณพิมพ์ Ruby ทีละบรรทัด กด Enter ได้ผลทันที — ไม่ต้องเปิด server ไม่ต้องเปิดเบราว์เซอร์

เทียบกับ Go: Go ไม่มีหน้าจอแบบนี้ · อยากลองเรียกฟังก์ชันหนึ่งตัวต้องเขียนไฟล์ main.go ใหม่ แล้ว go run · ใน Ruby คุณเคยใช้ irb มาแล้ว (บท 91) — bin/rails console ก็คือ irb ที่โหลดแอปทั้งตัวไว้ให้ก่อน

เปิดในโฟลเดอร์โปรเจกต์ (ผลจริง):

$ bin/rails console
Loading development environment (Rails 8.1.4)
wongnok-blog(dev):001>

• Loading development environment — โหลดแอปในโหมด development (เครื่องเรา)
• wongnok-blog — ชื่อแอป (Rails เปลี่ยน _ เป็น - ให้) · (dev) — โหมดที่เปิดอยู่ บนจอจริงเป็นสีน้ำเงิน · 001 — บรรทัดที่เท่าไรแล้ว · > — รอคุณพิมพ์

ลองสามเรื่องที่เรียนมาในบทก่อน ๆ — ผลจริง:

wongnok-blog(dev):001> "post".pluralize
=> "posts"
wongnok-blog(dev):002> "posts".classify
=> "Post"
wongnok-blog(dev):003> app.hello_path
=> "/hello"
wongnok-blog(dev):004> helper.link_to "หน้าทักทาย", "/hello"
=> "<a href=\"/hello\">หน้าทักทาย</a>"

• => นำหน้าผลลัพธ์ — แปลว่า "บรรทัดนี้คืนค่านี้ออกมา"
• "post".pluralize · "posts".classify — ตัวแปลงชื่อที่ Rails ใช้จับคู่ Post ↔ posts (บท 99) · สงสัยว่าชื่อไหนจะกลายเป็นอะไร พิมพ์ถามที่นี่ได้เลย
• app.hello_path — app คือเบราว์เซอร์จำลองที่อยู่ใน console · ถามได้ว่า route ชื่อ hello (ชื่อที่ Rails ตั้งให้เองจาก get "/hello") ได้ URL อะไร · ชื่อ_path คือวิธีขอ URL จากชื่อ route (บท 101)
• helper.link_to … — helper เปิดทางให้เรียก helper ของ view (บท 103) แล้วดู HTML ที่ได้ทันที · \" คือเครื่องหมาย " ที่อยู่ใน string (console โชว์แบบนี้ ของจริงคือ " ธรรมดา)

ยิง request จาก console ด้วย app.get — และกับดัก 403

app ยังทำได้มากกว่านั้น: app.get "/hello" = สั่งเบราว์เซอร์จำลองส่งใบสั่งเข้าแอป โดยไม่ต้องเปิด server · ถ้าคุณเคยเขียน httptest ใน Go (บท 40) นี่คือแนวคิดเดียวกัน — สร้างใบสั่งปลอมแล้วส่งเข้า handler ตรง ๆ · ลองพิมพ์ดู ผลจริง:

wongnok-blog(dev):005> app.get "/hello?name=Somchai"
[ActionDispatch::HostAuthorization::DefaultResponseApp] Blocked hosts: www.example.com
=> 403

403 = ถูกห้ามเข้า · ใบสั่งไม่ถึงพนักงานต้อนรับ (routes) ด้วยซ้ำ — ถูกด่านหน้าครัว (middleware บท 100) ชื่อ HostAuthorization ตีกลับ · Blocked hosts: www.example.com บอกเหตุผลตรง ๆ: เบราว์เซอร์จำลองแอบอ้างว่ามาจากเว็บชื่อ www.example.com แต่ตอน development Rails ยอมรับแค่ชื่ออย่าง localhost (กันการโจมตีแบบปลอมชื่อเว็บ — ตั้งใจ ไม่ใช่บั๊ก)

แก้ด้วยการบอกเบราว์เซอร์จำลองให้ใช้ชื่อ localhost — ผลจริง:

wongnok-blog(dev):006> app.host! "localhost"
=> "localhost"
wongnok-blog(dev):007> app.get "/hello?name=Somchai"
Started GET "/hello?name=Somchai" for 127.0.0.1 at 2026-11-03 21:11:19 +0700
…
Processing by PagesController#hello as HTML
  Parameters: {"name" => "Somchai"}
…
Completed 200 OK in 12ms (Views: 6.0ms | ActiveRecord: 0.0ms (0 queries, 0 cached) | GC: 0.0ms)
=> 200
wongnok-blog(dev):008> app.response.body[/<h1>.*<\/h1>/]
=> "<h1>สวัสดีคุณ Somchai!</h1>"

• app.host! "localhost" — ตั้งชื่อเว็บของเบราว์เซอร์จำลอง · ตั้งครั้งเดียวใช้ได้ตลอดที่ console ยังเปิดอยู่ (ปิดแล้วเปิดใหม่ต้องตั้งใหม่)
• => 200 — ผ่านแล้ว · log ระหว่างกลางเหมือนตอนเปิดเบราว์เซอร์จริงทุกอย่าง (ตอนนี้แก้ :nmae เป็น :name แล้ว ชื่อเลยขึ้น)
• app.response.body — HTML ที่แอปตอบกลับมาทั้งหน้า · [/<h1>.*<\/h1>/] คือหยิบเฉพาะส่วนที่ตรงกับรูปแบบ <h1>…</h1> (เครื่องหมาย /…/ คือ regex = รูปแบบข้อความ ไม่ต้องจำตอนนี้)

--sandbox — ลองแล้วทิ้ง (จะสำคัญมากในวันที่ 2)

วันนี้แอปของเรายังไม่ได้เก็บข้อมูลอะไรลงฐานข้อมูล · แต่วันที่ 2 จะมีตารางบทความจริง และคุณจะใช้ console สร้าง แก้ ลบ บทความเยอะมาก · ถ้าอยากลองคำสั่งที่น่ากลัว (เช่น ลบทั้งตาราง) โดยไม่ให้ข้อมูลหายจริง ให้เปิดแบบนี้ (ผลจริง):

$ bin/rails console --sandbox
Loading development environment in sandbox (Rails 8.1.4)
Any modifications you make will be rolled back on exit
wongnok-blog(dev):001> 1 + 1
=> 2
wongnok-blog(dev):002> exit

ข้อความบรรทัดที่สองแปลว่า "ทุกอย่างที่คุณเปลี่ยนในฐานข้อมูล จะถูกย้อนกลับตอนออก" · พิมพ์คำสั่งได้เหมือน console ปกติทุกอย่าง ต่างกันแค่ตอน exit ทุกการเปลี่ยนแปลงข้อมูลถูกยกเลิก

เทียบกับ Go: จำ defer tx.Rollback() ในบท 8 ได้ไหม — เปิด transaction (กลุ่มคำสั่งที่ "ยืนยันทีเดียว หรือยกเลิกทีเดียว") แล้วยกเลิกทั้งก้อน · --sandbox คือ Rails เปิด transaction ครอบไว้ให้ตั้งแต่เปิด console แล้วสั่ง rollback ให้ตอน exit · ไม่ต้องเขียนเอง

สไลด์หน้า 69 ยังพูดถึงอีกสองตัว แค่รู้ไว้ก่อน: bin/rails console -e production = เปิด console ของเว็บจริง (prompt จะเป็น (prod) สีแดง — เห็นสีแดงให้หยุดมือก่อนกด Enter) · bin/rails dbconsole = เข้าโปรแกรมพิมพ์ SQL ของฐานข้อมูลตรง ๆ (ต้องมีโปรแกรม psql ในเครื่อง — รอวันที่ 2)

ถ้าเปิดสไลด์ดูประกอบ

อ้างอิง

• Rails Guides — Debugging Rails Applications § Debugging with the debug Gem — อ่านแค่ส่วน Entering a Debugging Session · ยืนยันว่า gem debug มากับแอปใหม่ และพิมพ์ debugger บรรทัดเดียวก็หยุดได้ · หัวข้อ breakpoint ขั้นสูงข้ามไปก่อนได้
• Rails Guides — The Rails Command Line § bin/rails console — อ่านต่อถึงหัวข้อ The app Object และ The helper Object · คู่มือบอกเองว่า app ใช้ชื่อเว็บ www.example.com เป็นค่าเริ่ม และให้ส่ง Host เพื่อเลี่ยงด่าน
• Rails API — ActionDispatch::Integration::Session — ชนิดของ app ใน console · ดูแค่ host! กับ DEFAULT_HOST พอ ที่เหลือเป็นเรื่องการเขียนเทส (วันที่ 4)
• RubyGems — debug — หน้าทางการของ gem debug · ดูเลขรุ่นล่าสุด และตามลิงก์ Documentation ถ้าอยากเห็นคำสั่งครบทุกตัว (บทนี้ใช้แค่ next · step · info · continue)
• Go — Debugging Go Code with GDB — อ่านแค่กล่องหมายเหตุตอนต้นหน้า ที่แนะนำ Delve เป็นทางเลือกที่ดีกว่าสำหรับ Go · ยืนยันว่าฝั่ง Go ต้องหาเครื่องมือมาติดตั้งเพิ่มเอง