Rails Day 1 สำหรับมือใหม่ — Ruby · โครงสร้าง · routing · controller · view แผ่นเดียวจบ

สารบัญ

1. ภาพร้านอาหาร — Rails ทั้งร้านในตารางเดียว
2. Post กับ posts — กฎตั้งชื่อ
3. Ruby เทียบ Go ทีละเรื่อง
4. map · select · find — ผลรันจริง
5. 5 ไวยากรณ์ที่เจอในโค้ด Rails
6. rails new · โฟลเดอร์ · Gemfile
7. คำสั่งที่ใช้บ่อยใน Day 1
8. routes · resources 8 เส้น · _path
9. controller · params · render กับ redirect_to
10. view · ERB · layout · link_to · ความปลอดภัย
11. debugger · console
12. ตาราง error → แปลว่า → แก้ยังไง
13. ศัพท์ภาษาคน
14. ถ้าเปิดสไลด์ดูประกอบ
15. อ้างอิง

1 · ภาพร้านอาหาร — Rails ทั้งร้านในตารางเดียว

ทั้งคอร์สใช้ภาพเดียว: แอป Rails คือร้านอาหาร · Go ที่เคยเรียน = เปิดร้านเองตั้งแต่ศูนย์ (จ้างพนักงานต้อนรับเองด้วย Gin router · เขียนใบงานเชฟเองด้วย handler · ซื้อตู้เองด้วย GORM) · Rails = ร้านแฟรนไชส์ที่ได้ครัวครบชุด ขอแค่วางของตามตำแหน่งที่แฟรนไชส์กำหนด

เส้นทางของใบสั่งหนึ่งใบ (บท 90 · 100) — ผิดตรงไหน ไล่ตามเส้นนี้:

ลูกค้าพิมพ์ localhost:3000/posts
   │  ใบสั่ง: GET /posts
   ▼
ประตูร้าน (Puma) ──▶ ด่านหน้าครัว (middleware) ── จดสมุด: Started GET "/posts"
   ▼
พนักงานต้อนรับ (config/routes.rb)     "GET /posts → แผนก posts เมนู index"
   ▼
หัวหน้าเชฟ (PostsController#index)    วางของบนถาด: @posts = [...]
   │   ╲ (Day 2) ห้องเก็บวัตถุดิบ = model Post + database
   ▼
จัดจาน (app/views/posts/index.html.erb) วางบนจานรอง (layout)
   ▼
ยกจานเสิร์ฟ = response: HTML + 200 OK

2 · Post กับ posts — กฎตั้งชื่อ

กฎจำง่าย: ตัวใหญ่เอกพจน์ (Post) = แม่พิมพ์ของบทความหนึ่งชิ้น · ตัวเล็กพหูพจน์ (posts) = ที่เก็บหลายชิ้น หรือ URL · ชื่อเดียวแตกไปอยู่ได้ทุกที่ข้างล่าง — Rails จับคู่ให้เองจากชื่อ ผิดตัวเดียว (เช่นขาด s) ก็หาไม่เจอ

สองรูปแบบการเขียน: ชื่อ class ตัวใหญ่ต้นคำเขียนติดกัน (PostsController · เรียก CamelCase) · ชื่อไฟล์และตารางตัวเล็กหมดคั่นด้วย _ (posts_controller.rb · เรียก snake_case) · class BlogPost ต้องอยู่ไฟล์ blog_post.rb

ให้ Rails แปลงชื่อให้ดู — พิมพ์ใน bin/rails console (ผลจริง บท 99)

3 · Ruby เทียบ Go ทีละเรื่อง

อ่านแถวละเรื่อง · คอลัมน์ขวาสุดคือสิ่งที่ต่างจาก Go จนพลาดบ่อย · ตัวเลขในวงเล็บคือบทที่สอน

พื้นฐาน — ตัวแปร · string · object (91)

ของหลายชิ้น — Array · Hash · Symbol (92)

method และ block (93)

จริง/เท็จ และ nil (94)

นอกแอป Rails ต้องสั่งโหลด Active Support เอง: ruby -ractive_support/all ไฟล์.rb (-r = โหลดสิ่งนี้ก่อนรัน)

class และ module (95)

error และ duck typing (96)

4 · map · select · find — ผลรันจริง (บท 92)

สายพานในครัว: ของไหลมาทีละชิ้นผ่านสถานีต่าง ๆ · ทุกตัวไม่แตะ Array เดิม สร้างของใหม่ให้ · ตัวอย่างใช้ nums = [3, 1, 4, 1, 5]

กับบทความหลายชิ้น (จำลองด้วย Array ของ Hash · 3 ชิ้น ยอดอ่าน 120 · 40 · 300):

5 · 5 ไวยากรณ์ที่เจอในโค้ด Rails (บท 97)

โค้ด Rails ที่อ่านเหมือนภาษาอังกฤษ ไม่มีเวทมนตร์ — ทุกบรรทัดคือการเรียก method ธรรมดาที่เขียนย่อ · อ่านแล้วงงเมื่อไหร่ ให้นึกภาพ “แบบเขียนเต็ม” ในคอลัมน์กลาง

ท่า “method ยื่นของให้ block” ที่จะเจออีก: <%= yield %> ใน layout (บท 103) · create_table :posts do |t| ใน migration (Day 2) · respond_to do |format| ใน controller (Day 3) · เจอ |x| ที่ไม่รู้จัก ให้ถามว่า “method ไหนยื่นของชิ้นนี้มา”

6 · rails new · โฟลเดอร์ · Gemfile (บท 98)

$ go mod init blog
go: creating new go.mod: module blog
$ ls -A
go.mod

$ git log
fatal: your current branch 'main' does not have any commits yet
$ git add -A
$ git commit -m "rails new"

rails new แค่ git init ให้ ไม่ได้ commit ให้ — commit แรกเองทันที จะได้เทียบได้ว่าแก้อะไรไป

ห้องในร้าน — Day 1 แตะแค่ไม่กี่ห้อง

Gemfile เทียบ go.mod

• Gemfile.lock = ใบเสร็จ: รุ่นจริง + ลายนิ้วมือ (checksum) ของทุก gem · เขียนในรายการ 24 ตัว ได้มาจริง 124 ตัว (gem ลากเพื่อนมาด้วย) · commit เสมอ ห้ามแก้ด้วยมือ (หน้าที่เดียวกับ go.sum)
• bundle install = ให้ Bundler (คนถือรายการไปซื้อของ) ติดตั้งตาม Gemfile.lock · clone โปรเจกต์ใครมา สั่งตัวนี้ก่อน ≈ go mod download
• บอก Rails ว่า PostgreSQL อยู่ไหน (ก่อนเปิด server · หน้าต่าง terminal เดียวกัน): export DATABASE_URL=postgres://ผู้ใช้:รหัส@127.0.0.1:พอร์ต/ชื่อdb แล้ว bin/rails db:prepare → Created database '…' · หน้าตาเดียวกับ DSN (ที่อยู่ database แบบบรรทัดเดียว) ที่ใช้กับ goose

7 · คำสั่งที่ใช้บ่อยใน Day 1

ในโฟลเดอร์โปรเจกต์ใช้ bin/rails เสมอ (ใช้ gem รุ่นตาม Gemfile.lock ของโปรเจกต์นี้) · rails เฉย ๆ ใช้แค่ตอน rails new

8 · routes · resources 8 เส้น · _path (บท 101)

routes คือพนักงานต้อนรับ — ดู verb (อยากทำอะไร: GET = ขอดู · POST = ส่งของใหม่) กับ path (เรื่องอะไร) แล้วชี้ว่าแผนกไหน เมนูอะไร · ไม่ทำอาหาร ไม่แตะ database

r.GET("/posts", h.List)
r.GET("/posts/:id", h.Get)

Rails.application.routes.draw do
  get "/posts",     to: "posts#index"
  get "/posts/:id", to: "posts#show", as: :post
  root "posts#index"
end

resources :posts — ชุดเมนูมาตรฐาน 8 เส้นในบรรทัดเดียว

resources ให้แค่รายการของพนักงานต้อนรับ — เมนูใน controller ยังต้องเขียน def index · def show … เอง · เลือกบางเส้นได้: resources :posts, only: [:index, :show] · ใช้ครบ 8 เส้น (CRUD = สร้าง · อ่าน · แก้ · ลบ) ใน Day 2 · ใน Gin ต้องเขียน r.GET r.POST r.PATCH r.DELETE เองทีละบรรทัด

get "/posts/:id",     to: "posts#show"      # ← :id รับทุกอย่าง รวมคำว่า popular
get "/posts/popular", to: "posts#popular"   # ← ไม่มีวันถูกเรียก
# $ curl localhost:3000/posts/popular
แผนก posts · เมนู show · params[:id] = "popular"

9 · controller · params · render กับ redirect_to (บท 100 · 102)

r.GET("/hello", func(c *gin.Context) {
	name := c.Query("name")
	if name == "" {
		name = "PEA"
	}
	c.String(http.StatusOK, "Hello %s", name)
})

# config/routes.rb
get "/hello", to: "greetings#index"
# app/controllers/greetings_controller.rb
class GreetingsController < ApplicationController
  def index
    @name = params[:name].presence || "PEA"
  end
end
# app/views/greetings/index.html.erb
<h1>Hello <%= @name %></h1>

render (ยกจาน) กับ redirect_to (ชี้ไปเคาน์เตอร์อื่น)

เลขสถานะที่เจอใน log

อ่าน log ของ server ทีละบรรทัด

10 · view · ERB · layout · link_to · ความปลอดภัยที่ได้ฟรี (บท 103)

ไฟล์ view ลงท้าย .html.erb — ERB = HTML ธรรมดาที่เจาะช่องให้ Ruby เติมได้ · เหมือนใบแบบจัดจานที่เว้นช่อง “ใส่ชื่อเมนูตรงนี้” ไว้ · ช่องมีสามแบบตามตารางนี้

วนรายการบทความ (จำลองด้วย Hash — มี model จริงแล้วเขียน post.title ได้ใน Day 2):

<h1>บทความทั้งหมด</h1>
<ul>
  <% @posts.each do |post| %>         <%# ไม่มี = เพราะเป็นคำสั่งถึงคนจัดจาน %>
    <li><%= link_to post[:title], post_path(post[:id]) %></li>
  <% end %>
</ul>

ผลจริงหนึ่งแถว: <li><a href="/posts/1">ข้าวมันไก่ร้านดัง</a></li> · link_to ข้อความ, ที่อยู่ สร้างแท็ก <a> · ใช้ post_path แทนพิมพ์ URL เอง

layout — จานรองแบบเดียวกันทุกจาน

<%# app/views/layouts/application.html.erb (ของจริงจาก rails new · ย่อ) %>
<!DOCTYPE html>
<html>
  <head>
    <title><%= content_for(:title) || "Wongnok Blog" %></title>
    <%= csrf_meta_tags %>
  </head>
  <body>
    <main class="container mx-auto mt-28 px-5 flex">
      <%= yield %>                       <%# ← view ของแต่ละหน้าถูกวางตรงนี้ %>
    </main>
  </body>
</html>

view ที่เราเขียนไม่ต้องมี <html> · Rails วางลงตรง <%= yield %> ให้เอง (เหมือน {children} ใน app/layout.tsx ของ Next.js) · Go ไม่มี layout ให้อัตโนมัติ · ในโหมด development Rails แปะ comment <!-- BEGIN app/views/… --> บอกว่า HTML ท่อนนี้มาจากไฟล์ไหน

ความปลอดภัยที่ได้ฟรี — ไม่ต้องเขียนอะไรเพิ่ม

11 · debugger · console (บท 104)

พิมพ์ได้ตอน debugger หยุด (prompt (rdbg))

ใช้ใน console เท่านั้น (ผลจริง)

12 · ตาราง error → แปลว่า → แก้ยังไง

อ่านหน้าแดง 3 จังหวะ (บท 105): ① ชื่อ error + เกิดที่แผนกไหน (NameError in PagesController#about) → ② ประโยคตัวแดง + Did you mean? → ③ หา path ที่ขึ้นต้นด้วย app/ กับเลขบรรทัด · ถ้าไม่มีไฟล์ของเราเลย = ปัญหาอยู่ที่ชื่อ (route · ชื่อไฟล์ · ชื่อ class)

Ruby (ไฟล์ .rb และในแอป)

Rails (หน้าแดง · log ของ server · terminal)

13 · ศัพท์ภาษาคน

14 · ถ้าเปิดสไลด์ดูประกอบ

เฉพาะจุดที่พิมพ์ตามสไลด์แล้วพัง · ที่เหลือดูได้ในตารางท้ายแต่ละบท

15 · อ้างอิง

• Ruby From Other Languages — หน้าที่เขียนให้คนมาจากภาษาอื่นโดยเฉพาะ · อ่านหัวข้อ Everything is an Object กับ Naming conventions คู่กับหัวข้อ 3 ของหน้านี้
• Rails Guides — Model-View-Controller Basics — คำอธิบาย MVC ของทีม Rails เอง ตรงกับภาพร้านอาหารในหัวข้อ 1
• Rails Guides — Active Record Basics: Naming Conventions — กฎ Post ↔ posts ฉบับทางการ (หัวข้อ 2) · และเป็นบทที่สไลด์ให้อ่านล่วงหน้าก่อน Day 2
• Rails Guides — Routing — ดูตาราง CRUD ของ resources เทียบกับหัวข้อ 8
• Rails Guides — Layouts and Rendering — เรื่อง render แบบอัตโนมัติ (implicit render) และ redirect_to ในหัวข้อ 9
• Rails Guides — Securing Rails Applications — XSS กับ CSRF ในหัวข้อ 10
• Rails Guides — Debugging with the debug Gem — คำสั่ง next · step · continue ในหัวข้อ 11