Routing — พนักงานต้อนรับที่ชี้ว่า URL ไหนไปหาใคร

routes คืออะไร — พนักงานต้อนรับหน้าร้าน

ใบสั่ง (request) ทุกใบที่เข้ามามีของสองอย่างติดมาเสมอ: verb คือ “อยากทำอะไร” (GET = ขอดู · POST = ส่งของใหม่มา) กับ path คือ “เรื่องอะไร” เช่น /posts

ไฟล์ config/routes.rb คือรายการที่บอกว่า verb + path แบบนี้ ให้ส่งไปแผนกไหน เมนูอะไร · ตัวที่อ่านรายการนี้เรียกว่า router · มันแค่ชี้ทาง ไม่ได้ทำอาหาร ไม่ได้แตะฐานข้อมูล

เทียบกับ Go: ตอนเขียน Gin คุณเปิดร้านเอง — สร้างพนักงานต้อนรับเองด้วย r := gin.Default() แล้วสอนเขาทีละบรรทัดใน main.go · Rails เป็นร้านแฟรนไชส์ พนักงานต้อนรับมีให้แล้ว คุณแค่เขียนรายการลงไฟล์ที่แฟรนไชส์กำหนดไว้ คือ config/routes.rb

อ่านทีละชิ้น — Gin กับ Rails วางข้างกัน

นี่คือท่อนหนึ่งจาก main.go แบบที่คุณเคยเขียนใน Gin (ไม่ใช่ไฟล์เต็ม แค่สองบรรทัดที่ลง route):

// Go · Gin
r.GET("/posts", h.List)
r.GET("/posts/:id", h.Get)

และนี่คือของคู่กันใน Rails:

# config/routes.rb
Rails.application.routes.draw do
  get "/posts",     to: "posts#index"
  get "/posts/:id", to: "posts#show"
end

ทีละบรรทัด:

• Rails.application.routes.draw do ... end — “เปิดรายการของพนักงานต้อนรับ” · อ่านจุดทีละท่อน: Rails.application = แอปของเรา · .routes = รายการของพนักงานต้อนรับ · .draw = เริ่มเขียนรายการ · ทุกบรรทัดระหว่าง do กับ end คือหนึ่งรายการ · บรรทัดนี้ rails new เขียนให้แล้ว ไม่ต้องแตะ
• get — เป็นการเรียก method ธรรมดา ที่ละวงเล็บไว้ · จะเขียนเต็ม ๆ ว่า get("/posts", to: "posts#index") ก็ได้ ผมลองแล้วผลเหมือนกันทุกอย่าง
• "/posts" — path ที่จะรับ เหมือนของ Gin เป๊ะ
• to: "posts#index" — บอกว่าส่งไปหาใคร อ่านว่า “ส่งไปที่” · เป็น hash ท้าย argument แบบไม่ใส่ปีกกา (บท 97) · ข้อความ "posts#index" ผ่าครึ่งตรงเครื่องหมาย #: ซ้ายคือแผนก posts (= PostsController ตามกฎตั้งชื่อในบท 99) · ขวาคือเมนู index (= method ชื่อ index ใน class นั้น)

แถวที่สามคือจุดที่ต่างกันจริง · Gin ส่งตัวฟังก์ชัน ถ้าพิมพ์ h.Lisst ผิด go build ฟ้องทันที · Rails ส่งแค่ชื่อเป็นข้อความ พิมพ์ชื่อเมนูผิด Rails ก็เปิดร้านได้ปกติ จะรู้ตัวก็ตอนมีใบสั่งเข้ามาจริง (เดี๋ยวเห็น error ตัวนี้ในหัวข้อ “404 สองแบบ”)

ลองของจริง — เขียนสามบรรทัด แล้วยิงดู

ก่อนจะยิงได้ ต้องมี “เชฟ” รอรับก่อน · ผมเขียน controller ชั่วคราวที่ยังไม่ทำอะไรจริง แค่ตอบกลับว่า “ใบสั่งมาถึงแผนกไหน เมนูอะไร” (ของจริงที่ดึงบทความจากฐานข้อมูลรอ Day 2)

# app/controllers/posts_controller.rb
class PostsController < ApplicationController
  def index
    render plain: "แผนก posts · เมนู index (ดูบทความทั้งหมด)\n"
  end

  def show
    render plain: "แผนก posts · เมนู show · params[:id] = #{params[:id].inspect}\n"
  end
end

• class PostsController < ApplicationController — สร้าง class ชื่อ PostsController · < แปลว่า “สืบทอดจาก” (บท 95) · ApplicationController คือ class แม่ที่ rails new เตรียมไว้ให้ (บท 99) จึงได้ความสามารถของ controller มาฟรีทั้งหมด
• def index … end — เมนูชื่อ index หนึ่งเมนู · ชื่อนี้ต้องตรงกับขวามือของ # ใน routes
• render plain: "..." — ตอบกลับเป็นข้อความเปล่า ๆ ยังไม่ต้องมีหน้า HTML (render ละเอียดในบท 102) · \n คือขึ้นบรรทัดใหม่
• #{params[:id].inspect} — #{} คือเอาค่ามาแปะในข้อความ (บท 91) · .inspect ทำให้เห็นค่าพร้อมเครื่องหมายคำพูด ถ้าเป็นข้อความ — จะได้รู้ว่าเป็นข้อความหรือตัวเลข

แล้วใส่ route ลงในไฟล์ · บรรทัด root ไฟล์ของคุณมีรอไว้แล้วเป็นคอมเมนต์ # root "posts#index" แค่ลบ # ข้างหน้าออก:

# config/routes.rb
Rails.application.routes.draw do
  get "/posts",     to: "posts#index"
  get "/posts/:id", to: "posts#show"
  root "posts#index"
end

ดูรายการที่ Rails เข้าใจ — bin/rails routes

คำสั่งนี้พิมพ์รายการทั้งหมดที่ router ถืออยู่ออกมาเป็นตาราง · ถ้าสั่งเปล่า ๆ จะได้ราว 30 บรรทัด ส่วนใหญ่เป็น route ที่ Rails ใส่มาเอง เลยกรองด้วย -c posts (เอาเฉพาะที่ไปแผนก posts):

$ bin/rails routes -c posts
Prefix Verb URI Pattern          Controller#Action
 posts GET  /posts(.:format)     posts#index
       GET  /posts/:id(.:format) posts#show
  root GET  /                    posts#index

เปิดร้านด้วย bin/rails server (บท 100) ทิ้งไว้ในหน้าต่าง terminal หนึ่ง แล้วเปิดอีกหน้าต่างมายิงด้วย curl · บรรทัดที่ขึ้นต้นด้วย $ คือคำสั่งที่พิมพ์ (ไม่ต้องพิมพ์ $) · บรรทัดถัดไปคือคำตอบจากร้าน:

$ curl localhost:3000/posts
แผนก posts · เมนู index (ดูบทความทั้งหมด)
$ curl localhost:3000/
แผนก posts · เมนู index (ดูบทความทั้งหมด)
$ curl localhost:3000/posts/42
แผนก posts · เมนู show · params[:id] = "42"
$ curl localhost:3000/posts/abc
แผนก posts · เมนู show · params[:id] = "abc"

สองบรรทัดแรกไปหาเชฟคนเดียวกัน · root คือ “หน้าแรกของร้าน” (path /) จึงเขียนสั้นกว่า ไม่ต้องบอก path · สไลด์บอกว่า root มีได้ตัวเดียว — ผมลองเขียน root สองบรรทัด ร้านยังเปิดได้ แต่ใบสั่งแรกที่เข้ามาได้ error (status 500) และ bin/rails routes ก็ไม่ยอมพิมพ์ตาราง · ทั้งสองที่บอกตรง ๆ ว่าชื่อ root ถูกใช้แล้ว (ตัดชื่อโฟลเดอร์ยาว ๆ ข้างหน้าออก):

Invalid route name, already in use: 'root'  (ArgumentError)

(ร้านเปิดได้เพราะตอนพัฒนาในเครื่อง Rails ยังไม่อ่าน routes.rb จนกว่าจะมีใบสั่งใบแรกเข้ามา)

:id — ช่องว่างในใบสั่งที่รอเติม

ตัวที่ขึ้นต้นด้วย : ใน path เช่น :id แปลว่า “ตรงนี้เป็นอะไรก็ได้ เก็บไว้ให้ฉันด้วย” · URL ส่งอะไรมาในตำแหน่งนั้น Rails เก็บใส่ params[:id] ให้ controller หยิบไปใช้ · มีไว้เพราะเราไม่อยากเขียน route แยกให้บทความทุกชิ้น

เทียบกับ Go: เหมือน Gin ทุกอย่าง — ฝั่ง Gin เขียน r.GET("/posts/:id", h.Get) แล้วอ่านค่าด้วย c.Param("id") ซึ่งได้ string · Rails อ่านด้วย params[:id] (:id ตรงนี้คือ symbol จากบท 92) ก็ได้ข้อความ (String) เหมือนกัน

ดูผลข้างบนอีกที: params[:id] = "42" มีเครื่องหมายคำพูด แปลว่าเป็นข้อความ "42" ไม่ใช่เลข 42 · ถ้าจะเอาไปคำนวณเองต้องแปลงด้วย .to_i ก่อน ไม่งั้นได้การต่อข้อความ:

p "42" + "1"        # => "421"   ← ต่อข้อความ ไม่ใช่บวกเลข
p "42".to_i        # => 42
p "42".to_i + 1    # => 43

(p = พิมพ์ค่าออกมาให้ดู จากบท 93 · รันด้วย ruby จริง) · ข่าวดีคือ Day 2 ตอนหาบทความจากฐานข้อมูล Rails แปลงให้เอง ส่วนใหญ่จึงไม่ต้องทำเอง

404 สองแบบ — ไม่มีในรายการ กับ เชฟไม่มีเมนูนี้

ตอนพลาดจะได้หน้า error สีแดงที่มีหัวเรื่องต่างกัน · อ่านหัวเรื่องให้ออกแล้วจะรู้ทันทีว่าต้องไปแก้ไฟล์ไหน

แบบที่ 1 · ยิง URL ที่ไม่มีบรรทัดไหนในรายการรับ เช่น /comments → status 404 หัวเรื่องในหน้าคือ:

Routing Error
No route matches [GET] "/comments"

แปลว่าพนักงานต้อนรับหาในรายการไม่เจอ ใบสั่งไม่ถึงครัวเลย → ไปแก้ config/routes.rb

แบบที่ 2 · ผมเพิ่ม get "/posts/popular", to: "posts#popular" ไว้ในรายการ (วางไว้เหนือบรรทัด /posts/:id — เหตุผลอยู่ในหัวข้อ “ลำดับสำคัญ”) แต่ไม่ได้เขียน def popular ใน controller แล้วยิง /posts/popular → status 404 เหมือนกัน แต่หัวเรื่องคนละอย่าง:

Unknown action
The action 'popular' could not be found for PostsController

แปลว่าพนักงานต้อนรับส่งใบสั่งเข้าครัวแล้ว แต่เชฟแผนก posts ไม่มีเมนูชื่อ popular → ไปแก้ controller (เพิ่ม def popular หรือแก้ชื่อที่พิมพ์ผิด) · นี่คือราคาของการ “ส่งแค่ชื่อเป็นข้อความ” ที่พูดถึงตอนเทียบกับ Gin

เทียบกับ Go: ใน Gin แบบที่ 1 ก็มี (ยิง path ที่ไม่ได้ลงไว้ได้ 404) · แต่แบบที่ 2 แทบไม่เกิด เพราะถ้าฟังก์ชัน handler ไม่มีอยู่จริง go build ฟ้องตั้งแต่ก่อนเปิดร้าน

ชื่อ route และ _path — เรียกโต๊ะด้วยชื่อเล่น

เวลาหน้าเว็บจะมีลิงก์ไปบทความเลข 42 เราต้องสร้าง URL /posts/42 ขึ้นมา · ถ้าพิมพ์ "/posts/#{id}" ตรง ๆ ไว้ 40 ที่ วันที่เปลี่ยน URL เป็น /articles ต้องไล่แก้ 40 จุด และจะลืมสักจุดแน่นอน · Rails แก้ด้วยการให้ route มีชื่อ แล้วสร้าง method ช่วยประกอบ URL จากชื่อนั้น

ดูคอลัมน์ Prefix ในตารางเมื่อกี้ — /posts ได้ชื่อ posts · / ได้ชื่อ root · แต่ /posts/:id ช่องว่าง · Rails ตั้งชื่อให้เองเฉพาะ path ที่ไม่มีช่อง : · อันที่มี :id ต้องตั้งชื่อเองด้วย as: (:post คือ symbol ใช้เป็นชื่อ):

# config/routes.rb
Rails.application.routes.draw do
  get "/posts",     to: "posts#index"
  get "/posts/:id", to: "posts#show", as: :post
  root "posts#index"
end

$ bin/rails routes -c posts
Prefix Verb URI Pattern          Controller#Action
 posts GET  /posts(.:format)     posts#index
  post GET  /posts/:id(.:format) posts#show
  root GET  /                    posts#index

ช่อง Prefix ของ /posts/:id มีคำว่า post แล้ว · เอาชื่อไปต่อท้ายด้วย _path จะได้ method สำเร็จรูปทันที · ผมลองเรียกด้วย bin/rails runner (สั่งรันโค้ด Ruby หนึ่งก้อนในแอป โดยไม่ต้องเปิดร้าน):

post_path(42)   # => "/posts/42"
post_path(7)    # => "/posts/7"
posts_path     # => "/posts"
root_path      # => "/"

ส่งเลขเข้าไป ได้ URL กลับมา · ก่อนใส่ as: :post ผมลองเรียก post_path(42) แล้วได้ undefined method 'post_path' — ไม่มีชื่อ = ไม่มี method ให้เรียก

เทียบกับ Go: ในคอร์ส Go เราไม่ได้ใช้ตัวช่วยแบบนี้ ถ้าต้องสร้างลิงก์ก็ต่อข้อความเอง เช่น fmt.Sprintf("/posts/%d", id) · ใน Rails ให้ใช้ helper แทนเสมอ

ยังมีคู่แฝด _url ที่ให้ URL เต็มพร้อมชื่อโดเมน (ใช้ในอีเมล ที่ไม่มี “หน้าปัจจุบัน” ให้อ้างอิง) · ผมแก้ index ชั่วคราวให้พิมพ์ทั้งสองแบบออกมา:

def index
  render plain: "post_path(42) = #{post_path(42)}\npost_url(42)  = #{post_url(42)}\n"
end

$ curl localhost:3000/posts
post_path(42) = /posts/42
post_url(42)  = http://localhost:3000/posts/42

localhost:3000 ไม่ได้ฝังอยู่ใน helper · Rails ยืมมาจากใบสั่งที่เพิ่งเข้ามา · ลิงก์ในเว็บตัวเองใช้ _path พอ browser เติมโดเมนให้เอง

resources :posts — ชุดเมนูมาตรฐาน 8 เส้นในบรรทัดเดียว

แอปที่จัดการของ “ชนิดเดียว” อย่างบทความ ต้องการหน้าชุดเดิมเกือบทุกครั้ง: ดูทั้งหมด · ดูชิ้นเดียว · ฟอร์มเขียนใหม่ · บันทึก · ฟอร์มแก้ · บันทึกที่แก้ · ลบ · Rails เลยมีคำสั่งเดียวที่เขียนรายการชุดนี้ให้ทั้งหมด:

# config/routes.rb
Rails.application.routes.draw do
  resources :posts
end

$ bin/rails routes -c posts
   Prefix Verb   URI Pattern               Controller#Action
    posts GET    /posts(.:format)          posts#index
          POST   /posts(.:format)          posts#create
 new_post GET    /posts/new(.:format)      posts#new
edit_post GET    /posts/:id/edit(.:format) posts#edit
     post GET    /posts/:id(.:format)      posts#show
          PATCH  /posts/:id(.:format)      posts#update
          PUT    /posts/:id(.:format)      posts#update
          DELETE /posts/:id(.:format)      posts#destroy

:posts คือ symbol (บท 92) บอกว่าเป็นชุดของ “บทความ” · ในตารางมี verb ใหม่สามตัว: PATCH = ขอแก้ของที่มีอยู่ · PUT = ขอแก้เหมือนกัน (Rails รุ่นเก่าใช้ตัวนี้ ยังเก็บไว้ให้) · DELETE = ขอลบ · หนึ่งบรรทัด ได้ 8 เส้น · แปลเป็นภาษาคนทีละแถว:

แถวที่ Prefix ว่างไม่ได้แปลว่าไม่มีลิงก์ · path ของมันเหมือนแถวข้างบน จึงใช้ helper ตัวเดียวกัน ต่างกันแค่ verb · สังเกตด้วยว่า Rails วาง /posts/new ไว้เหนือ /posts/:id ให้เอง — เหตุผลอยู่ในหัวข้อถัดไป · Day 2 จะใช้ครบทั้ง 8 เส้น ตอนต่อฐานข้อมูลจริง วันนี้แค่รู้ว่ามันได้อะไรมา

เทียบกับ Go: ใน Gin ถ้าอยากได้ชุดนี้ต้องเขียน r.GET r.POST r.PATCH r.DELETE เองทีละบรรทัดให้ครบ · Rails ใช้บรรทัดเดียว เพราะทุกสาขาตกลงกันแล้วว่าชุดนี้หน้าตาแบบนี้ (Convention over Configuration จากบท 90)

ลำดับสำคัญ — พนักงานอ่านรายการจากบนลงล่าง

router ไล่รายการจากบรรทัดบนสุดลงมา และหยุดที่บรรทัดแรกที่เข้าเงื่อนไข · ปกติไม่มีปัญหา จนกว่าจะมี URL หนึ่งที่เข้าได้สองบรรทัด · ลองทายดู (controller มีครบทั้ง show และ popular แล้ว):

# config/routes.rb
Rails.application.routes.draw do
  get "/posts",         to: "posts#index"
  get "/posts/:id",     to: "posts#show"
  get "/posts/popular", to: "posts#popular"
  root "posts#index"
end

# $ curl localhost:3000/posts/popular

$ curl localhost:3000/posts/popular
แผนก posts · เมนู show · params[:id] = "popular"

วิธีแก้: ย้ายบรรทัดที่เจาะจงกว่า (คำตายตัว popular) ขึ้นไปไว้เหนือบรรทัดที่กว้างกว่า (:id รับทุกอย่าง):

  get "/posts/popular", to: "posts#popular"   # เจาะจง → ไว้บน
  get "/posts/:id",     to: "posts#show"      # กว้าง → ไว้ล่าง

$ curl localhost:3000/posts/popular
แผนก posts · เมนู popular (บทความยอดนิยม)
$ curl localhost:3000/posts/42
แผนก posts · เมนู show · params[:id] = "42"

ลำดับสำคัญเมื่อไหร่? เฉพาะตอนที่ URL เดียวเข้าได้หลายบรรทัด · ส่วน /posts กับ /posts/:id สลับกันได้ไม่มีผล เพราะ /posts ไม่มีท่อนที่สองให้ :id รับ (ผมลองเอา :id ขึ้นก่อน แล้วถาม router ว่า /posts ไปไหน — ยังได้ posts#index เหมือนเดิม)

เทียบกับ Go: นี่คือจุดที่คนมาจาก Gin โดนแน่นอน · ใน บทเรียน 38 เราลง /users/:id กับ /users/me แล้วพบว่า Gin เลือกตัวที่เจาะจงกว่าให้เอง ไม่สนว่าลงอันไหนก่อน · Rails ไม่ทำแบบนั้น บรรทัดที่มาก่อนชนะเสมอ

namespace — แยกโซนหลังร้าน (แค่รู้จักไว้ก่อน)

พอแอปโตจะมีหน้า “หลังบ้าน” สำหรับแอดมิน ที่อยากแยกออกจากหน้าคนทั่วไปให้ชัด · namespace ครอบรายการกลุ่มหนึ่งแล้วเติมคำนำหน้าให้ทั้ง URL ทั้งแผนกที่รับ ทั้งชื่อ helper:

Rails.application.routes.draw do
  namespace :admin do
    get "/posts", to: "posts#index"
  end
end

$ bin/rails routes -c posts
     Prefix Verb URI Pattern            Controller#Action
admin_posts GET  /admin/posts(.:format) admin/posts#index

• URL กลายเป็น /admin/posts
• แผนกที่รับคือ admin/posts = class Admin::PostsController · :: อ่านว่า “ที่อยู่ข้างใน” — PostsController ตัวที่อยู่ในกล่องชื่อ Admin (กล่องนี้คือ module จากบท 95) จึงไม่ชนกับ PostsController ตัวหน้าร้าน · Rails คาดว่าอยู่ในไฟล์ app/controllers/admin/posts_controller.rb
• helper ชื่อ admin_posts_path (ผมเรียกแล้วได้ "/admin/posts")

ญาติของมันคือ scope "/api" ที่เติมแค่คำหน้า URL (ได้ /api/posts แต่ยังไปแผนก posts ตัวเดิม) · วันนี้รู้จักชื่อไว้พอ

ภารกิจ — เพิ่มหน้า “บทความยอดนิยม” ให้ถูกที่

# config/routes.rb (ฉบับถูก)
Rails.application.routes.draw do
  get "/posts",         to: "posts#index"
  get "/posts/popular", to: "posts#popular"
  get "/posts/:id",     to: "posts#show"
  root "posts#index"
end

$ bin/rails routes -c posts
       Prefix Verb URI Pattern              Controller#Action
        posts GET  /posts(.:format)         posts#index
posts_popular GET  /posts/popular(.:format) posts#popular
              GET  /posts/:id(.:format)     posts#show
         root GET  /                        posts#index

$ curl localhost:3000/posts/popular
แผนก posts · เมนู popular (บทความยอดนิยม)
$ curl localhost:3000/posts/42
แผนก posts · เมนู show · params[:id] = "42"
$ curl localhost:3000/posts
แผนก posts · เมนู index (ดูบทความทั้งหมด)

ลองตอบดู

ถ้าเปิดสไลด์ดูประกอบ

สไลด์หน้า 54–59 ถูกเป็นส่วนใหญ่ · มีไม่กี่จุดที่ถ้าพิมพ์ตามแล้วจะเห็นไม่ตรงกับสไลด์:

ติดตรงไหน หรือรันแล้วได้ไม่ตรงกับในบท เวลาถาม AI หรือเพื่อน ให้แปะ config/routes.rb กับผล bin/rails routes -c posts ไปด้วย จะได้คำตอบตรงจุดที่สุด

อ้างอิง

• Rails Guides — Rails Routing from the Outside In — อ่านหัวข้อ 3.2 Dynamic Segments · 3.6 Naming Routes · 3.15 Using root (สั้นทุกหัวข้อ ตรงกับ :id · as: · root ในบทนี้) · แล้วอ่าน 2.2 CRUD, Verbs, and Actions ย่อหน้าที่ขึ้นต้นว่า Order matters in the routes.rb file ซึ่งคือคำยืนยันทางการของหัวข้อ “ลำดับสำคัญ”
• Rails Guides — Rails Routing (หน้าเดียวกัน) — อ่านหัวข้อ 5.1 Listing Existing Routes กับ 5.2 Searching Routes เรื่องคอลัมน์ของ bin/rails routes และการกรองด้วย -c / -g · ส่วน 2.6 Controller Namespaces and Routing มีตาราง namespace / scope ให้ดูถ้าอยากรู้ต่อ
• Rails API — ActionDispatch::Routing::Mapper::Resources — ดู method resources ตรงตัวอย่างที่ไล่รายการ route มาตรฐานทั้งหมดที่บรรทัดเดียวสร้างให้ (ชุดเดียวกับตาราง 8 แถวในบทนี้)
• Rails API — ActionDispatch::Routing::Mapper::Scoping — ดู method namespace กับ scope ถ้าอยากรู้ว่าสองตัวนี้ต่างกันตรงไหน (ไม่บังคับสำหรับวันนี้)