ติดตั้ง Ruby แล้วลองพิมพ์บรรทัดแรก — ตัวแปร, object และ string

1 · terminal กับ mise — เช็คว่ามี Ruby รุ่นไหน

terminal คือหน้าต่างที่พิมพ์คำสั่งเป็นตัวหนังสือ — ตัวเดียวกับที่คุณใช้พิมพ์ go run main.go ตอนเรียน Go บรรทัดที่ขึ้นต้นด้วย $ ในบทนี้คือคำสั่งที่พิมพ์ใน terminal (ไม่ต้องพิมพ์ตัว $)

ปัญหาแรกของ Ruby คือ เครื่องเดียวมักมีหลายรุ่น เช่น Mac แถม Ruby รุ่นเก่ามาก (2.6) ติดเครื่องมาให้แล้ว แต่คอร์สนี้ใช้รุ่น 4 ถ้าเรียกผิดตัว โค้ดของคอร์สจะพังแบบงง ๆ

mise (อ่านว่า "มีซ") คือโปรแกรมที่ เก็บโปรแกรมไว้หลายรุ่น แล้วเลือกให้ว่าตอนนี้จะใช้รุ่นไหน สไลด์หน้า 14 ใช้มันติดตั้ง Ruby รุ่น 4 แล้วค่อยติดตั้ง Rails ต่อ

ใน Go คุณไม่ค่อยเจอเรื่องนี้ เพราะติดตั้ง Go ตัวเดียวแล้วใช้ยาวได้ · ใน Ruby การมีตัวเลือกรุ่นเป็นเรื่องปกติของทุกทีม

คำสั่งในสไลด์ (ไม่ต้องรันซ้ำถ้าเครื่องคุณติดตั้งไว้แล้ว):

$ mise use -g ruby@4      # ติดตั้ง Ruby รุ่น 4 ตัวล่าสุด แล้วตั้งให้ใช้เป็นค่าเริ่มต้นทั้งเครื่อง
$ gem install rails       # ติดตั้ง gem ชื่อ rails ลงใน Ruby ตัวนั้น

• mise use = "ใช้รุ่นนี้" (ยังไม่มีในเครื่องก็โหลดมาให้)
• -g = ทั้งเครื่อง (global) ไม่ใช่เฉพาะโฟลเดอร์นี้
• ruby@4 = Ruby รุ่น 4 ตัวไหนก็ได้ เอาตัวล่าสุด — สไลด์ได้ 4.0.6 · วันที่ผมตรวจได้ 4.0.9
• gem install rails = ซื้อ "อุปกรณ์สำเร็จรูป" ชื่อ rails มาไว้ในครัว (gem คืออุปกรณ์สำเร็จรูปจากบทเรียน 90) · คล้าย go install ที่ดึงเครื่องมือของคนอื่นมาลงเครื่อง

ที่ต้องรันเป็นคือคำสั่ง อ่านอย่างเดียว ที่แค่ถามว่ามีรุ่นไหน — ผลรันจริง:

$ ruby -v
ruby 4.0.9 (2026-10-23 revision 3e93b23afc) +PRISM [arm64-darwin25]
$ rails -v
Rails 8.1.4
$ mise --version
2026.8.1 macos-arm64 (2026-08-03)

-v ย่อมาจาก version · ขอแค่บรรทัดแรกขึ้นต้นว่า ruby 4. ก็พร้อมเรียนแล้ว · วันที่และรหัสในวงเล็บของเครื่องคุณจะต่างจากนี้ ไม่เป็นไร · mise --version อาจมีบรรทัด mise WARN บอกว่ามีรุ่นใหม่ต่อท้าย — ไม่ต้องสนใจ

2 · irb — กระดาษทดเลขของ Ruby

ตอนเรียน Go ถ้าอยากลองอะไรนิดเดียว ต้องสร้างไฟล์ มี package main มี func main() แล้วค่อย go run Ruby มีทางลัด: พิมพ์ irb ใน terminal แล้วพิมพ์โค้ดได้ทีละบรรทัด กด Enter เห็นผลทันที irb ติดมากับ Ruby ไม่ต้องติดตั้งเพิ่ม

ลองเลย — นี่คือหน้าจอจริงหลังพิมพ์ irb (ตัดข้อความต้อนรับตอนเปิดออก):

irb(main):001> 1 + 2
=> 3
irb(main):002> title = "Hello Rails"
=> "Hello Rails"
irb(main):003> title
=> "Hello Rails"
irb(main):004> exit

• irb(main):001> คือที่ให้พิมพ์ · เลข 001, 002 คือบรรทัดที่เท่าไหร่ · คุณพิมพ์แค่ส่วนหลัง > · คำว่า main ในวงเล็บแค่บอกว่ากำลังพิมพ์อยู่ "ชั้นนอกสุด" ไม่ต้องสนใจ
• => 3 คือผลของบรรทัดนั้น irb โชว์ให้เองทุกบรรทัด ไม่ต้องสั่งพิมพ์
• title = "Hello Rails" คือการสร้างตัวแปรชื่อ title · พิมพ์ title เฉย ๆ = ขอดูค่าข้างใน (เรื่องตัวแปรอยู่หัวข้อถัดไป)
• exit = ออกจาก irb กลับไป terminal ปกติ

ในบทเรียนและสไลด์ คุณจะเห็นคอมเมนต์ # => "HELLO RAILS" ต่อท้ายโค้ด — แปลว่า "บรรทัดนี้ได้ผลเป็น…" คือการก็อปผลจาก irb มาเขียนไว้นั่นเอง · (# ใน Ruby คือคอมเมนต์ เหมือน // ใน Go)

3 · ตัวแปร — ตั้งชื่อแล้วใส่ค่า จบ

ตัวแปรคือชื่อที่เราตั้งให้ค่าหนึ่ง จะได้เรียกใช้ทีหลังได้ · ใน Ruby แค่เขียน ชื่อ = ค่า ก็สร้างตัวแปรเสร็จ ไม่มีคำว่า var ไม่มี := ไม่ต้องบอกชนิด

var title string = "Hello Rails"
author := "Nan"   // := เดาชนิดให้
views := 42

title  = "Hello Rails"
author = "Nan"
views  = 42

(กล่องซ้ายสีแดงไม่ได้แปลว่า Go ผิด แค่ใช้แยกฝั่งให้ดูง่าย) · เว้นวรรคหน้า = ให้ตรงกันเป็นแค่ความสวย ไม่มีผลอะไร · นี่คือบทความจำลองของเรา: ชื่อเรื่อง คนเขียน และยอดอ่าน

ราคาของความสบายนี้: ลองพิมพ์ชื่อผิดตอนให้ค่า (veiws แทน views) แล้วเทียบสองภาษา — ผลรันจริง:

views := 1
veiws = views + 1
// ./main.go:7:2: undefined: veiws

views = 1
veiws = views + 1
puts views
# พิมพ์ 1 ออกมา · ไม่มี error

Go รู้ว่า = คือ "เปลี่ยนค่าตัวแปรที่มีอยู่แล้ว" จึงฟ้องว่าไม่มีตัวชื่อ veiws · Ruby ใช้ = ทั้งสร้างและเปลี่ยน เลยแยกไม่ออกว่าคุณพิมพ์ผิด · (puts = พิมพ์ค่าออกจอแล้วขึ้นบรรทัดใหม่ เหมือน fmt.Println)

ข่าวดีคือถ้าพิมพ์ผิดตอนอ่านค่า Ruby ฟ้องตอนรันและเดาให้ด้วย · ไฟล์นี้สร้าง title แล้วตั้งใจเรียกผิดเป็น titel:

# typo2.rb
title = "Hello Rails"
puts titel

ผลรันจริง (ตัดบรรทัดที่วาดลูกศรชี้ตำแหน่งออก):

typo2.rb:3:in '<main>': undefined local variable or method 'titel' for main (NameError)
Did you mean?  title

อ่านว่า "ไฟล์ typo2.rb บรรทัด 3 ไม่รู้จักชื่อ titel · หมายถึง title หรือเปล่า" · (บรรทัดแรกที่เป็นคอมเมนต์ชื่อไฟล์ก็นับเป็นบรรทัดด้วย) · '<main>' กับ for main แปลว่าโค้ดอยู่ชั้นนอกสุดของไฟล์ ไม่ต้องสนใจ · (คำว่า method ใน error คือ "คำสั่ง" — เจอในหัวข้อ 4)

ค่าคงที่ — ขึ้นต้นตัวใหญ่

ค่าคงที่คือค่าที่ตั้งครั้งเดียวแล้วไม่ควรเปลี่ยน เช่นชื่อเว็บ · Go ใช้คำว่า const นำหน้า · Ruby ไม่มีคำนี้ แต่ดูตัวอักษรตัวแรกของชื่อแทน: ขึ้นต้นตัวเล็ก = ตัวแปร · ขึ้นต้นตัวใหญ่ = ค่าคงที่ (ปกติเขียนตัวใหญ่ทั้งคำ)

const BlogName = "wongnok_blog"

BLOG_NAME = "wongnok_blog"

แล้วถ้าดื้อ เปลี่ยนค่าคงที่ทีหลังล่ะ? ลองเดาก่อนกดเฉลย:

# const.rb
BLOG_NAME = "wongnok_blog"
puts BLOG_NAME
BLOG_NAME = "my_blog"
puts BLOG_NAME

$ ruby const.rb
wongnok_blog
const.rb:4: warning: already initialized constant BLOG_NAME
const.rb:2: warning: previous definition of BLOG_NAME was here
my_blog

กติกาตั้งชื่อ ที่สไลด์หน้า 15 ย้ำ: ตัวแปรใช้ snake_case (ตัวเล็กหมด คั่นคำด้วย _ เช่น post_title) · ชื่อ class ใช้ PascalCase (ตัวใหญ่ต้นทุกคำ เช่น BlogPost)

class คือแม่พิมพ์ของข้อมูล คล้าย struct ใน Go (เจอละเอียดในบทเรียน 95) · ชื่อ class ขึ้นต้นตัวใหญ่ เพราะใน Ruby มันก็นับเป็นค่าคงที่ตัวหนึ่ง · ระวังสับสนกับ Go: Go ใช้ตัวใหญ่-เล็กบอกว่าแพ็กเกจอื่นเรียกใช้ได้ไหม (export) ส่วน Ruby ใช้บอกว่าเป็นค่าคงที่หรือไม่

ใน Rails กติกานี้สำคัญมาก — เหมือนร้านแฟรนไชส์ที่ทุกสาขาวางของตำแหน่งเดียวกัน Rails เดาว่าของอยู่ไฟล์ไหนจากชื่อ ตั้งชื่อผิดแบบ = หาของไม่เจอ (ละเอียดในบทเรียน 99)

4 · ทุกอย่างเป็น object — ทุกค่ามีคำสั่งติดตัว

ใน Go ค่าอย่าง "Hello Rails" หรือ 42 เป็นค่าเปล่า ๆ ทำอะไรเองไม่ได้ · อยากรู้ความยาวต้องส่งเข้าฟังก์ชัน len(title) · อยากได้ตัวใหญ่ต้องไปยืม strings.ToUpper(title)

ใน Ruby ทุกค่าเป็น object แปลว่าทุกค่ามีคำสั่งของตัวเองติดมาด้วย — คำสั่งพวกนี้เรียกว่า method · เรียกใช้ด้วยการเขียนจุดต่อท้ายค่า แล้วตามด้วยชื่อ method

เทียบงานเดียวกันสองภาษา — ผลรันจริงทั้งคู่:

title := "Hello Rails"
fmt.Println(len(title))             // 11
fmt.Println(strings.ToUpper(title)) // HELLO RAILS
fmt.Println(42%2 == 0)           // true

irb(main):001> title = "Hello Rails"
=> "Hello Rails"
irb(main):002> title.length
=> 11
irb(main):003> title.upcase
=> "HELLO RAILS"
irb(main):004> 42.even?
=> true
irb(main):005> 7.even?
=> false

• title.length — จุดแปลว่า "ของชิ้นนี้ ทำคำสั่งนี้หน่อย" · length = นับจำนวนตัวอักษร
• title.upcase — ได้ข้อความชุดใหม่ที่เป็นตัวใหญ่ · title ตัวเดิมยังเหมือนเดิม
• 42.even? — ถามตัวเลข 42 ว่า "เป็นเลขคู่ไหม" · เครื่องหมาย ? เป็นส่วนหนึ่งของชื่อ method ไม่ใช่สัญลักษณ์พิเศษ · ธรรมเนียมของ Ruby คือ method ที่ตอบ ใช่/ไม่ใช่ จะลงท้ายด้วย ? (ละเอียดในบทเรียน 93)

ใน Go ลองเขียนแบบเดียวกันกับตัวเลขดู: views := 42 แล้ว fmt.Println(views.Even()) — build ไม่ผ่าน (ผลจริง): views.Even undefined (type int has no field or method Even) แปลว่า "int ไม่มีคำสั่งชื่อ Even" · ชนิดพื้นฐานของ Go อย่าง int กับ string ไม่มี method ติดตัว

ขนาด nil (ค่าพิเศษที่แปลว่า "ไม่มีค่า" — เจอในหัวข้อ 5) กับ true ก็เป็น object · ถามได้ด้วย .class ว่า "เป็นของชนิดไหน" — ผลรันจริง:

irb(main):001> 42.class
=> Integer
irb(main):002> "hello".class
=> String
irb(main):003> nil.class
=> NilClass
irb(main):004> true.class
=> TrueClass

Integer = จำนวนเต็ม · String = ข้อความ · NilClass = ชนิดของ nil · TrueClass = ชนิดของ true · ทุกตัวตอบได้ เพราะทุกตัวเป็น object

ถ้าเรียก method ที่ของชนิดนั้นไม่มี จะพังตอนรัน — ผลรันจริง (ตัดบรรทัดชี้ตำแหน่งออก):

# nomethod.rb
views = 42
puts views.upcase

# nomethod.rb:3:in '<main>': undefined method 'upcase' for an instance of Integer (NoMethodError)

อ่านท่อน for an instance of Integer ("กับของชิ้นหนึ่งที่เป็นชนิด Integer") ก่อนเสมอ — มันบอกว่า "ของในมือคุณตอนนี้คือตัวเลข" ซึ่งไม่มีปุ่ม upcase

ต่อจุดเป็นทอด ๆ (chain)

ผลของ method ก็เป็น object อีกตัว จึงต่อจุดไปได้เรื่อย ๆ อ่านจากซ้ายไปขวา · ดูทีละขั้น — ผลรันจริง:

irb(main):001> "  hello rails  ".strip
=> "hello rails"
irb(main):002> "  hello rails  ".strip.upcase
=> "HELLO RAILS"
irb(main):003> "  hello rails  ".strip.upcase.length
=> 11

1. .strip — ตัดช่องว่างหัวท้ายทิ้ง ได้ "hello rails"
2. .upcase — เอาผลขั้น 1 มาทำตัวใหญ่ ได้ "HELLO RAILS"
3. .length — เอาผลขั้น 2 มานับ ได้ 11

ใน Go งานเดียวกันต้องซ้อนฟังก์ชันแล้วอ่านจากในออกนอก: len(strings.ToUpper(strings.TrimSpace(s))) · ท่า chain นี้คุณจะเห็นใน Rails บ่อยมาก

ตัวอย่างจากสไลด์หน้า 16: Post.published.recent.limit(10) · วันนี้ไม่ต้องเข้าใจว่าข้างในทำงานยังไง แค่ให้เห็นว่าเป็นจุดต่อกันแบบเดียวกับข้างบน อ่านซ้ายไปขวาได้ว่า "บทความ → เฉพาะที่เผยแพร่แล้ว → ใหม่สุดก่อน → เอาแค่ 10 ชิ้น"

• Post (ตัวใหญ่ เอกพจน์) = แม่พิมพ์ของ "บทความหนึ่งชิ้น" ในแอปบล็อก · ในภาพร้านอาหารของบทเรียน 90 คือคนดูแลสต็อกห้องบทความ ที่รู้ว่าบทความเก็บอยู่ตู้ไหน · บทนี้ยังไม่มี จะได้สร้างจริงใน Day 2
• published กับ recent = ชื่อคำสั่งที่โปรแกรมเมอร์ในทีมตั้งขึ้นเอง ไม่ใช่ของติดตัว Ruby · limit(10) = "ขอแค่ 10" ตัวเลขในวงเล็บคือค่าที่ส่งให้คำสั่ง

5 · string — ข้อความ และการแทรกค่า

string คือข้อความ · เวลาทำเว็บเราต้องเอาค่าในตัวแปรไปใส่ในข้อความตลอด เช่น "บทความ: ข้าวมันไก่ร้านดัง" · ใน Go ใช้ fmt.Sprintf("บทความ: %s", title) · ใน Ruby เขียน #{ชื่อตัวแปร} ลงในข้อความตรง ๆ

# quote.rb
title = "ข้าวมันไก่ร้านดัง"
puts "บทความ: #{title}"
puts 'บทความ: #{title}'

$ ruby quote.rb
บทความ: ข้าวมันไก่ร้านดัง
บทความ: #{title}

"ข้อความ" + ตัวเลข = พัง

ต่อข้อความด้วย + ได้เหมือน Go ("a" + "b" ได้ "ab") · แต่ถ้าอีกฝั่งเป็นตัวเลข ทั้งสองภาษาไม่ยอม — ต่างกันแค่ตอนที่ไม่ยอม:

views := 42
s := "อ่านแล้ว " + views
// ./main.go:7:7: invalid operation:
// "อ่านแล้ว " + views
// (mismatched types untyped string and int)

views = 42
puts "อ่านแล้ว " + views
# plus.rb:2:in 'String#+': no implicit
# conversion of Integer into String (TypeError)

(ผมตัด error ยาวบรรทัดเดียวให้เป็นหลายบรรทัดเพื่อให้พอดีจอ ข้อความไม่ได้แก้ · ฝั่ง Ruby ของจริงมีบรรทัด from plus.rb:2:in '<main>' ต่อท้ายอีกบรรทัด ตัดออกให้สั้น) · ฝั่ง Go: untyped string แค่หมายถึงข้อความที่พิมพ์ตรง ๆ ในโค้ด · ใจความคือ "string กับ int คนละชนิด บวกกันไม่ได้"

ฝั่ง Ruby: 'String#+' อ่านว่า "method ชื่อ + ของ String" — ใช่ ใน Ruby แม้แต่ + ก็เป็นปุ่มที่ติดมากับข้อความ · ทั้งบรรทัดแปลว่า "ปุ่ม + ของข้อความไม่แปลงตัวเลขเป็นข้อความให้เอง (TypeError = ใช้ของผิดชนิด)" · แก้ได้สองท่า — ผลรันจริงได้เหมือนกัน:

views = 42
puts "อ่านแล้ว " + views.to_s + " ครั้ง"   # .to_s = แปลงเป็น string เอง
puts "อ่านแล้ว #{views} ครั้ง"             # #{} แปลงให้อัตโนมัติ

# อ่านแล้ว 42 ครั้ง
# อ่านแล้ว 42 ครั้ง

คน Ruby เลือกท่าที่สองแทบทุกครั้ง เพราะ #{} แปลงทุกอย่างเป็นข้อความให้ ไม่ต้องจำว่าค่าไหนเป็นชนิดอะไร

nil — "ไม่มีค่า"

บางทีบทความก็ยังไม่มีคำโปรย · Ruby ใช้ค่าพิเศษชื่อ nil แปลว่า "ไม่มีค่า" · ใน Go ตัวแปร string ที่ยังไม่ใส่ค่าจะเป็น "" (ข้อความว่าง) แต่ใน Ruby คุณจะเจอ nil บ่อยกว่า — ผลรันจริง:

irb(main):001> subtitle = nil
=> nil
irb(main):002> subtitle
=> nil

เอา nil ไปใส่ใน #{} จะได้ช่องว่างเปล่า ไม่พัง: puts "คำโปรย: [#{subtitle}]" พิมพ์ คำโปรย: [] (ผลรันจริง) · บทนี้ขอแค่จำว่า nil = ไม่มีค่า · เรื่องละเอียดและกับดักของมันอยู่ในบทเรียน 94

6 · ภารกิจ — ป้ายบทความหนึ่งบรรทัด

# card.rb
title  = "  hello rails  "
author = "nan"
views  = 42

puts "📝 #{title.strip.upcase} โดย #{author.capitalize} · อ่านแล้ว #{views} ครั้ง"

$ ruby card.rb
📝 HELLO RAILS โดย Nan · อ่านแล้ว 42 ครั้ง

7 · ทดสอบความเข้าใจ

ถ้าเปิดสไลด์ดูประกอบ

อ้างอิง

• Rails Guides — Install Ruby on Rails — ลิงก์เดียวกับสไลด์หน้า 14 · อ่านหัวข้อ 1.1 (macOS) ดูบรรทัด mise activate ที่ต้องใส่ลง ~/.zshrc · (คู่มือเขียน ruby@3 ส่วนคอร์สนี้ใช้ ruby@4)
• mise — Getting Started — อ่านส่วน activate ว่าทำไม terminal ต้อง "ปลุก" mise ก่อน ถึงจะสลับรุ่นให้ได้
• Ruby in Twenty Minutes — อ่านแค่หน้าแรก (Interactive Ruby) แล้วเปิด irb ทำตาม · prompt ในหน้านั้นเป็นแบบเก่า irb(main):001:0> ของคุณจะสั้นกว่า
• Ruby From Other Languages — อ่านหัวข้อ Everything is an Object · Variable Constants · Naming conventions สั้นมาก ยืนยันเรื่องในหัวข้อ 3–4
• Ruby docs — Literals — อ่านหัวข้อ String Literals ที่เทียบ double-quoted กับ single-quoted ว่าแบบไหนแทรก #{} ได้
• mise — Environment variables — ถ้าอยากรู้เรื่อง .env ในตารางสไลด์ · ดูตัวอย่าง _.file