Project Layout และ GORM

1 · internal/ — โฟลเดอร์ที่ compiler ปกป้องให้

myapp/
├── internal/
│   └── user/
│
└── cmd/
    └── api/

internal/ ไม่ใช่แค่ธรรมเนียมการตั้งชื่อ — Go บังคับใช้จริงที่ระดับ compiler

// libapp/public/public.go
import "libapp/internal/secret"

// build ผ่าน

// other/main.go
import "libapp/internal/secret"

// use of internal package
// libapp/internal/secret
// not allowed

2 · จัดตามโดเมน ไม่ใช่ตามชนิดไฟล์

internal/
├── handlers/
│   ├── user.go
│   ├── order.go
│   └── product.go
├── services/
│   ├── user.go
│   ├── order.go
│   └── product.go
└── repositories/
    ├── user.go
    ├── order.go
    └── product.go

internal/
├── user/
│   ├── handler.go
│   ├── service.go
│   ├── repository.go
│   ├── model.go
│   └── dto.go
├── order/
│   └── ...
└── product/
    └── ...

   HTTP Request
        │
        ▼
   ┌──────────┐   ctx     ┌──────────┐   ctx    ┌──────────────┐   ctx   ┌────┐
   │ handler  │─────────► │ service  │────────► │ repository   │───────► │ DB │
   └──────────┘           └──────────┘          └──────────────┘         └────┘
    JSON ↔ struct        กฎธุรกิจ                SQL/GORM

   ลูกศรชี้ทางเดียว — repository ห้ามเรียก service กลับขึ้นไป
   ctx เดินทางไปด้วยทุกชั้น (บทเรียน 25) → ยกเลิกได้ทั้งเส้น

ทำไมต้องมี dto.go แยกจาก model.go

// model.go — หน้าตาในฐานข้อมูล
type User struct {
    ID           int64
    Name         string
    Email        string
    PasswordHash string     // ← ห้ามหลุดออกไปเด็ดขาด
}

// dto.go — หน้าตาที่ส่งออกไปข้างนอก
type UserResponse struct {
    ID    int64  `json:"id"`
    Name  string `json:"name"`
    Email string `json:"email"`
}

นี่คือคำตอบของปัญหาที่เจอใน บทเรียน 13 — แยก struct ปลอดภัยกว่าการพึ่ง json:"-" เพราะเพิ่ม field ใหม่เข้า model แล้วลืมใส่ tag = ข้อมูลหลุดทันที
ส่วน DTO ต้องตั้งใจเพิ่ม ถึงจะหลุดออกไปได้

3 · โครงเต็มที่ใช้งานจริง

myapp/
├── cmd/
│   └── api/
│       └── main.go          ← จุดเริ่ม ประกอบทุกอย่างเข้าด้วยกัน
│
├── internal/
│   ├── user/
│   │   ├── handler.go
│   │   ├── service.go
│   │   ├── repository.go
│   │   ├── model.go
│   │   └── dto.go
│   │
│   ├── product/
│   │   └── ...
│   │
│   └── platform/            ← ของกลางที่ทุกโดเมนใช้
│       └── database/
│           └── postgres.go
│
├── go.mod
└── go.sum

4 · Database พื้นฐานที่ต้องรู้

เปิด PostgreSQL ด้วย Docker — ไฟล์ compose.yml:

services:
  postgres:
    image: postgres:17
    container_name: devpool-postgres
    restart: always
    environment:
      POSTGRES_PASSWORD: Pe@devp00l
    ports:
      - "5432:5432"
    volumes:
      - ./pgdata:/var/lib/postgresql/data

volumes คือส่วนที่ทำให้ข้อมูลไม่หายเมื่อลบ container — ไม่ใส่บรรทัดนี้ ข้อมูลหายทุกครั้งที่ docker compose down
ดูข้อมูลด้วยเครื่องมือ GUI ได้ที่ TablePlus

5 · database/sql หรือ GORM

การคุยกับ database มีสองแนวทางให้เลือก
แนวแรกคือเขียน SQL เองทุกตัวอักษร แล้วไล่หยิบค่าที่ได้กลับมาใส่ตัวแปรทีละตัว
แนวที่สองคือใช้ ORM — โปรแกรมตัวกลางที่แปลง struct ในโค้ดเรา ให้กลายเป็น SQL ให้อัตโนมัติ แล้วแปลงผลลัพธ์กลับมาใส่ struct ให้ด้วย
GORM คือ ORM ที่คนใช้เยอะที่สุดในโลก Go

rows, err := db.Query(
    `SELECT id, name FROM orders
     WHERE user_id = ?`, userID,
)
if err != nil {
    return err
}
defer rows.Close()

for rows.Next() {
    var id int
    var name string
    rows.Scan(&id, &name)
}

var orders []Order

db.Where(
    "user_id = ?", userID,
).Find(&orders)

6 · ติดตั้ง GORM

mkdir api && cd api
go mod init wongnok

go get -u gorm.io/gorm
go get -u gorm.io/driver/postgres

go mod tidy      ← อย่าลืมบรรทัดนี้

6.5 · ต่อ Postgres ด้วย GORM

ติดตั้งแล้วแต่ยังไม่ได้ต่ออะไรเลย — โค้ดที่ทำให้โปรแกรมคุยกับ database ได้จริงมีแค่นี้:

// internal/platform/database/postgres.go
package database

import (
    "gorm.io/driver/postgres"
    "gorm.io/gorm"
)

func Connect() (*gorm.DB, error) {
    // DSN = สายอักขระบอกว่าจะต่อไปที่ไหน ด้วยชื่อใคร รหัสอะไร
    dsn := "host=localhost user=postgres password=Pe@devp00l dbname=postgres port=5432 sslmode=disable TimeZone=Asia/Bangkok"
    return gorm.Open(postgres.Open(dsn), &gorm.Config{})
}

7 · GORM Model และ CRUD

type User struct {
    ID    uint   `gorm:"primaryKey"`
    Name  string
    Email string `gorm:"unique"`
}

struct tag อีกชุดหนึ่ง — คนละตัวกับ json: ที่เรียนในบทเรียน 13 แต่ทำงานแบบเดียวกัน: เป็น metadata ที่ library อ่านตอนรัน
struct หนึ่งตัวมีได้ทั้งสอง tag พร้อมกัน

ตอนนี้เรามีแค่ struct ในโค้ด — ตารางจริงในฐานข้อมูลยังไม่มี
AutoMigrate คือคำสั่งที่ให้ GORM อ่าน struct แล้วสร้าง/ปรับตารางให้ตรงกัน:

db.AutoMigrate(&User{})
// GORM จะ CREATE TABLE users ให้ถ้ายังไม่มี
// ถ้ามีแล้วแต่ struct เพิ่ม field ใหม่ มันจะ ADD COLUMN ให้
// แต่มันไม่เคยลบคอลัมน์ทิ้ง — ปลอดภัยไว้ก่อน

เรียกครั้งเดียวตอนโปรแกรมเริ่ม (ใน main.go หลังต่อ database สำเร็จ) พอสำหรับตอนเรียน
ระบบ production จริงใช้เครื่องมือ migration แยกแทน (migration = การเก็บทุกการเปลี่ยนโครงตารางเป็นไฟล์ทีละขั้น เรียงตามลำดับ จะได้ย้อนกลับได้ และคนอื่นในทีมรันตามได้ตรงกัน) ซึ่งเป็นเนื้อหา Day 7

user := User{Name: "Somchai", Email: "somchai@example.com"}
db.Create(&user)

fmt.Println(user.ID)

Create: RowsAffected=1 Error=<nil>  → ID ที่ได้กลับมา = 1

// CREATE
db.Create(&user)

// READ
var user User
db.First(&user, 1)                                  // หา id = 1

var users []User
db.Find(&users)                                    // เอาทั้งหมด

var vipUsers []User
db.Where("name = ?", "Somchai").Find(&vipUsers)  // มีเงื่อนไข

// UPDATE
db.Model(&user).Update("Name", "Somsri")

// DELETE
db.Delete(&user, 1)

ผูก ctx เข้ากับ query — ทุกคำสั่งที่ยิง database ควรพก ctx ไปด้วย ตามที่เรียนใน บทเรียน 25:

func (r *Repository) FindByID(ctx context.Context, id uint) (*User, error) {
    var u User
    err := r.db.WithContext(ctx).First(&u, id).Error
    return &u, err
}

8 · สี่กับดักของ GORM ที่ผมเจอตอนทดสอบ

8.1 First ฟ้องว่าไม่เจอ แต่ Find ไม่ฟ้อง

var missing User
err := db.First(&missing, 9999).Error
// err = record not found · errors.Is(err, gorm.ErrRecordNotFound) = true

var none []User
res := db.Where("id = ?", 9999).Find(&none)
// res.Error = <nil>  ·  res.RowsAffected = 0   ← ไม่ error!

8.2 Update/Delete ที่ไม่มีเงื่อนไข ถูกบล็อก

db.Model(&User{}).Update("Balance", 0).Error
// WHERE conditions required
// errors.Is(err, gorm.ErrMissingWhereClause) = true

db.Delete(&User{}).Error
// WHERE conditions required

GORM กันไม่ให้คุณลบทั้งตารางโดยบังเอิญ — เป็นฟีเจอร์ ไม่ใช่บั๊ก · ถ้าตั้งใจจริงต้องใส่ .Where("1 = 1") ให้ชัดเจน

8.3 Transaction — rollback ทำงานจริง

err := db.Transaction(func(tx *gorm.DB) error {
    tx.Model(&Account{}).Where("owner = ?", "A").
        Update("balance", gorm.Expr("balance - ?", 50))   // ← ให้ database เป็นคนลบเอง

    return errors.New("ระบบพังกลางคัน")   // ← คืน error = rollback
})

ผมทดสอบกับยอดเงิน A = 100:

Transaction คืน error → ระบบพังกลางคัน
ยอดของ A หลัง rollback = 100   ← ไม่ถูกหัก

เมื่อ callback คืน nil GORM จะ commit ให้ — ผมลองโอน 50 จาก A ไป B:

หลัง transaction สำเร็จ: [{ID:1 Owner:A Balance:50} {ID:2 Owner:B Balance:150}]

8.4 Soft delete — ลบแล้วยังอยู่

type Post struct {
    ID        uint `gorm:"primaryKey"`
    Title     string
    DeletedAt gorm.DeletedAt `gorm:"index"`   // ← field นี้เปลี่ยนทุกอย่าง
}

ผมสร้าง 1 แถว แล้วสั่ง Delete แล้วนับ:

หลัง Delete: Find เห็น 0 แถว
แต่ Unscoped เห็น 1 แถว   ← ข้อมูลยังอยู่ในตาราง!

ทดสอบความเข้าใจ

อ้างอิง

• Organizing a Go module — ทางการ · อธิบาย cmd/ และ internal/
• Go 1.4 Release Notes — Internal packages — ที่มาของกฎ internal/
• GORM Guides · Error Handling · Soft Delete · Transactions
• pkg.go.dev — database/sql — ทางเลือกที่ไม่ใช้ ORM
• Docker Hub — postgres — ตัวเลือก environment ทั้งหมดของ image