ทำไมต้อง validate และทำไมต้องทำตอน start

go version go1.26.5 darwin/arm64        # CPU: Apple M4 (มีผลเฉพาะตัวเลข benchmark หัวข้อ 6.2)
github.com/go-playground/validator/v10  v10.30.3   # พระเอกของบทนี้
github.com/caarlos0/env/v11             v11.4.1    # จากบทเรียน 45
github.com/lib/pq                       v1.10.9    # ใช้เฉพาะหัวข้อ 3 ตอนทำเซิร์ฟเวอร์ตัวอย่าง

1 · ParseAs ผ่าน ไม่ได้แปลว่าค่าใช้ได้

ทวนจาก บทเรียน 45 สั้น ๆ ก่อน — env.ParseAs[Config]() ทำสามอย่าง: อ่านค่าจาก env ตามชื่อใน tag env:"..." · แปลง string ให้เป็นชนิดของ field (int, bool, time.Duration) · ถ้าไม่มีค่าก็เติมจาก envDefault
ถ้าแปลงไม่สำเร็จมันคืน error ให้ — ซึ่งดีมาก แต่คำถามคือ มันตรวจแค่ไหน

type App struct {
    Port            int           `env:"APP_PORT" envDefault:"8080"`
    Env             string        `env:"APP_ENV" envDefault:"development"`
    ShutdownTimeout time.Duration `env:"APP_SHUTDOWN_TIMEOUT" envDefault:"10s"`
}

### APP_PORT=99999
ParseAs  : OK -> App.Port=99999 App.Env="development" Log.Level="info" Shutdown=10s DSN=""

### POSTGRES_DSN=
ParseAs  : OK -> App.Port=8080 App.Env="development" Log.Level="info" Shutdown=10s DSN=""

### APP_ENV=prodction
ParseAs  : OK -> App.Port=8080 App.Env="prodction" Log.Level="info" Shutdown=10s DSN=""

### LOG_LEVEL=BANANA
ParseAs  : OK -> App.Port=8080 App.Env="development" Log.Level="BANANA" Shutdown=10s DSN=""

### APP_SHUTDOWN_TIMEOUT=0s
ParseAs  : OK -> App.Port=8080 App.Env="development" Log.Level="info" Shutdown=0s DSN=""

เหตุผลที่มันผ่านหมดตรงไปตรงมามาก — ParseAs ถามคำถามเดียว: "แปลงเป็นชนิดนี้ได้ไหม"
"99999" แปลงเป็น int ได้ · "" เป็น string อยู่แล้ว · "prodction" ก็เป็น string · "0s" แปลงเป็น time.Duration ได้
ทุกอันตอบว่า "ได้" มันเลยส่งต่อ ทั้งที่ทุกอันใช้งานจริงไม่ได้สักอัน:

// field เดียวกัน แต่คราวนี้ติด envDefault ไว้ด้วย
PostgresDSN string `env:"POSTGRES_DSN" envDefault:"postgres://u:p@localhost:5432/db"`

$ env POSTGRES_DSN= ./probe
ParseAs  : OK -> ... DSN="postgres://u:p@localhost:5432/db"
           os.LookupEnv POSTGRES_DSN -> value="" present=true

2 · คำสองคำที่ต้องแยกให้ออก — syntax กับ semantics

สองคำนี้จะโผล่ตลอดทั้งบท เลยขอนิยามให้ชัดก่อน:

เทียบให้เห็นภาพ: "31 กุมภาพันธ์" เขียนถูกรูปทุกอย่าง — มีเลขวัน มีชื่อเดือน syntax ผ่าน แต่วันนั้นไม่มีอยู่จริงบนโลก semantics ตก
APP_PORT=99999 ก็เรื่องเดียวกันเป๊ะ: เป็นตัวเลขจริง แปลงเป็น int ได้จริง แต่พอร์ตหมายเลขนั้นไม่มีอยู่ในโลกของ TCP

3 · ทำไมต้องตรวจ "ตอน start" ไม่ใช่ตอนใช้

สมมติว่าเรารู้แล้วว่าต้องตรวจ คำถามถัดมาคือ ตรวจตอนไหน
คนส่วนใหญ่จะตอบว่า "ก็ตรวจตอนจะใช้สิ" — เช่นตอนจะต่อ DB ค่อยเช็คว่า DSN ว่างไหม
ผลของสองทางเลือกนี้ต่างกันมากกว่าที่คิด สไลด์หน้า 16 วางไทม์ไลน์ของวันเดียวกันไว้เทียบกัน:

09:00  deploy สำเร็จ
09:00  health check ผ่าน
09:00  pod Running

   ⋮   (เงียบ ๆ ทั้งเช้า)

14:32  user คนแรกกดใช้
14:32  panic
14:32  ลูกค้าเจอ 500

09:00  deploy
09:00  FATAL: DSN required
09:00  CrashLoopBackOff
       → rollout หยุดเอง
09:01  แก้ Secret แล้ว deploy


ไม่มีใครถูกค้างคาไหนเจอ

ไทม์ไลน์ข้างบนมาจากสไลด์ ยังเป็นเรื่องเล่า ผมเลยทำของจริงมาให้ดู — เซิร์ฟเวอร์สองตัวที่โค้ดต่างกันแค่เรื่อง validate แล้วรันด้วยสภาพเดียวกันคือลืมตั้ง POSTGRES_DSN

ฝั่งซ้ายของภาพ — เซิร์ฟเวอร์ที่ไม่ validate

ตัวนี้มีแค่ env tag ไม่มี validate tag เลย ปล่อยให้ ParseAs ผ่านแล้วเดินต่อทันที:

// api47bad/main.go — ไฟล์เต็มทั้งไฟล์ ก๊อปไปวางแล้ว go build ผ่าน
package main

import (
    "database/sql"
    "fmt"
    "net/http"
    "os"

    "github.com/caarlos0/env/v11"
    _ "github.com/lib/pq"      // ← ขาดบรรทัดนี้ไม่ได้: driver ชื่อ "postgres" มาจากที่นี่
)

// ไม่มี validate tag เลย — ParseAs ผ่านคือจบ
type Config struct {
    Port        int    `env:"APP_PORT" envDefault:"8080"`
    PostgresDSN string `env:"POSTGRES_DSN"`
}

func main() {
    cfg, err := env.ParseAs[Config]()
    if err != nil { fmt.Fprintln(os.Stderr, "FATAL:", err); os.Exit(1) }
    db, _ := sql.Open("postgres", cfg.PostgresDSN)   // ← DSN ว่างก็ยังผ่าน (บทเรียน 44 หัวข้อ 6)

    http.HandleFunc("/healthz", func(w http.ResponseWriter, r *http.Request) {
        fmt.Fprint(w, "ok")                          // health check ไม่ได้แตะ DB เลย
    })
    http.HandleFunc("/recipes", func(w http.ResponseWriter, r *http.Request) {
        if err := db.Ping(); err != nil {        // ← จังหวะที่แตะ DB ครั้งแรก
            http.Error(w, "internal error: "+err.Error(), http.StatusInternalServerError)
            return
        }
        fmt.Fprint(w, "[]")
    })
    fmt.Println("server starting on :8080")
    http.ListenAndServe(fmt.Sprintf(":%d", cfg.Port), nil)
}

รันโดยไม่ตั้ง POSTGRES_DSN แล้วยิงสองปลายทาง:

$ env -u POSTGRES_DSN ./api47bad &
server starting on :8080

--- ps ---
ยังรันอยู่ (deploy สำเร็จ)

--- health check ---
ok http_code=200

--- request จริงของผู้ใช้ ---
internal error: dial tcp [::1]:5432: connect: connection refused
http_code=500

ฝั่งขวาของภาพ — เซิร์ฟเวอร์ที่ validate ตอน start

ตัวนี้ต่างกันแค่สองอย่าง: มี validate tag บน field และเรียก Validate() ก่อนจะทำอะไรทั้งสิ้น

// api47/main.go — ไฟล์เต็มทั้งไฟล์ ก๊อปไปวางแล้ว go build ผ่าน
package main

import (
    "fmt"
    "os"

    "github.com/caarlos0/env/v11"
    "github.com/go-playground/validator/v10"
)

// struct ตัวเดียวกับฝั่งซ้าย เติมมาแค่ validate tag
type Config struct {
    Port        int    `env:"APP_PORT" envDefault:"8080" validate:"gte=1,lte=65535"`
    PostgresDSN string `env:"POSTGRES_DSN" validate:"required"`
}

var validate = validator.New(validator.WithRequiredStructEnabled())

func (c Config) Validate() error { return validate.Struct(c) }

func main() {
    cfg, err := env.ParseAs[Config]()
    if err == nil {
        err = cfg.Validate()          // ← บรรทัดที่เปลี่ยนทุกอย่าง
    }
    if err != nil {
        fmt.Fprintf(os.Stderr, "FATAL load configuration:\n%s\n", err)
        os.Exit(1)               // ← ตายก่อนถึงบรรทัด ListenAndServe
    }
    // ... ต่อ DB / เปิดเซิร์ฟเวอร์ ...
}

รันด้วยสภาพเดียวกันเป๊ะ — ลืมตั้ง POSTGRES_DSN เหมือนกัน:

$ env -u POSTGRES_DSN ./api47 &
FATAL load configuration:
Key: 'Config.PostgresDSN' Error:Field validation for 'PostgresDSN' failed on the 'required' tag

--- ps: process ยังอยู่ไหม ---
process ตายไปแล้ว

--- lsof :8080 ---
(ไม่มี process ไหน listen :8080)

--- curl /healthz ---
http_code=000
curl exit=7

EXIT_CODE=1

ผลนี้ยืนยันสามชั้นว่าแอปไม่มีทางหลอกใครได้เลย:
· ps — process ตายแล้วจริง
· lsof — ไม่มีอะไร bind พอร์ต 8080 อยู่ ก็เลยไม่มี "เซิร์ฟเวอร์ที่ดูเหมือนพร้อม"
· curl — ต่อไม่ติดตั้งแต่แรก (exit=7 ของ curl แปลว่า Failed to connect ไม่ใช่ "ได้ response ที่เป็น error") และ http_code=000 คือรหัสที่ curl ใช้บอกว่า ไม่เคยมี HTTP response เลย
· EXIT_CODE=1 — exit code ไม่ใช่ 0 คือสัญญาณที่ Docker / Kubernetes / systemd / CI ทุกตัวเข้าใจตรงกันว่า "อันนี้ล้มเหลว"

4 · Validation แบบทั่วไป — เขียน if เอง

ก่อนจะไปหา library มาช่วย เรามาลองทำมือกันก่อน เพราะถ้าไม่เคยเจ็บกับวิธีทำมือ คุณจะไม่รู้ว่า library แก้อะไรให้
สไลด์หน้า 17 ให้โค้ดนี้มา — เป็น method Validate() ของ struct Database ที่เช็คทีละเงื่อนไขด้วย if:

// internal/config/database.go — ไฟล์เต็มทั้งไฟล์ ก๊อปไปวางแล้ว go build ผ่าน
package config

import (
    "errors"
    "fmt"
    "time"
)

type Database struct {
    PostgresDSN     string        `env:"POSTGRES_DSN"`
    MaxOpenConns    int           `env:"POSTGRES_MAX_OPEN_CONNS" envDefault:"25"`
    ConnMaxLifetime time.Duration `env:"POSTGRES_CONN_MAX_LIFETIME" envDefault:"5m"`
}

// ↓ นี่คือ 16 บรรทัดที่หัวข้อ 5 จะย่อให้เหลือ 3
func (database Database) Validate() error {
    if database.PostgresDSN == "" {
        return errors.New("POSTGRES_DSN is required")
    }

    if database.MaxOpenConns < 1 || database.MaxOpenConns > 500 {
        return fmt.Errorf("POSTGRES_MAX_OPEN_CONNS must be 1-500, got %d",
            database.MaxOpenConns)
    }

    if database.ConnMaxLifetime <= 0 {
        return errors.New("POSTGRES_CONN_MAX_LIFETIME must be > 0")
    }

    return nil
}

อย่าเพิ่งมองว่าโค้ดนี้แย่ — มันมีข้อดีจริง ๆ อยู่หลายข้อ และหลายโปรเจกต์ก็ใช้แบบนี้ตลอดชีวิตโดยไม่มีปัญหา:

ข้อดีข้อสุดท้ายสำคัญกว่าที่คิด และเป็นข้อที่ library จะเอาไปคืนได้ยาก — เดี๋ยวเราจะเห็นในหัวข้อ 5 ว่า error ของ validator พูดถึง Database.PostgresDSN ซึ่งเป็นชื่อ field ใน Go ไม่ใช่ POSTGRES_DSN ที่คนตั้งค่าต้องไปแก้

ทีนี้มาดูฝั่งข้อเสีย ซึ่งจะหนักขึ้นเรื่อย ๆ ตามขนาดโปรเจกต์:

old.Database{
    PostgresDSN:     "",                // ← ผิด: ต้องไม่ว่าง
    MaxOpenConns:    9999,              // ← ผิด: เกิน 500
    ConnMaxLifetime: -5 * time.Second,  // ← ผิด: ติดลบ
}.Validate()

=== if ยาว ๆ : ผิด 3 ที่พร้อมกัน ===
POSTGRES_DSN is required

5 · Refactor → go-playground/validator/v10

Refactor แปลว่า เปลี่ยนวิธีเขียนโค้ดโดยที่พฤติกรรมยังเหมือนเดิม — จำคำนี้ไว้ให้ดี เพราะหัวข้อ 6.4 จะพิสูจน์ว่า refactor รอบนี้ทำพฤติกรรมหายไปจริง ๆ หนึ่งข้อ ถ้าเราเผลอ
ตัวที่เราจะใช้คือ github.com/go-playground/validator/v10 — ตัวเดียวกับที่ Gin เรียกใช้อยู่เบื้องหลัง ตอนคุณเขียน tag binding:"required" ใน บทเรียน 39 ต่างกันแค่ชื่อ tag: Gin ตั้งให้อ่านคำว่า binding ส่วนเราจะเรียกเองด้วยชื่อมาตรฐานคือ validate

โค้ดทั้งก้อนหลัง refactor ตามสไลด์หน้า 18 หน้าตาแบบนี้:

// internal/config/database.go — ไฟล์เต็ม · คู่กับ config.go ข้างล่าง (package เดียวกัน) แล้ว go build ผ่าน
package config

import "time"

type Database struct {
    PostgresDSN     string        `env:"POSTGRES_DSN" validate:"required"`
    MaxOpenConns    int           `env:"POSTGRES_MAX_OPEN_CONNS" validate:"gte=1,lte=500"`
    ConnMaxLifetime time.Duration `env:"POSTGRES_CONN_MAX_LIFETIME" validate:"required,gt=0"`
}

func (database Database) Validate() error {
    return validate.Struct(database)   // ได้ error ของ "ทุก field" ที่ผิดพร้อมกัน
}

16 บรรทัดกลายเป็น 3 และที่สำคัญกว่านั้นคือ กฎย้ายจาก function ขึ้นไปอยู่ติดกับ field ที่มันคุมอยู่ — เปิด struct ดูเฉย ๆ ก็รู้ครบแล้วว่า field ไหนบังคับ field ไหนมีช่วงเท่าไร

ตัว validate ที่ถูกเรียกใน method นั้นสร้างไว้ที่เดียวทั้ง package:

// internal/config/config.go — ไฟล์เต็ม · ใช้ validator ตัวเดียวทั้ง package
package config

import "github.com/go-playground/validator/v10"

var validate = validator.New(validator.WithRequiredStructEnabled())

ทำไมต้องเป็น var ระดับ package ไม่ใช่สร้างใหม่ในทุก method — เรื่องนี้สำคัญพอที่จะมีหัวข้อของตัวเอง อยู่ที่ 6.2
ส่วน WithRequiredStructEnabled() คือ option ที่แนะนำให้เปิดไว้ อธิบายที่ 6.6

tag ที่ใช้ในบทนี้

ผลลัพธ์จริงเทียบกัน — เคสเดียวกับหัวข้อ 4

ผมเอา Database ที่ผิดครบสามที่ก้อนเดิม ยิงเข้าทั้งสองเวอร์ชันในโปรแกรมเดียวกัน:

=== if ยาว ๆ : ผิด 3 ที่พร้อมกัน ===
POSTGRES_DSN is required

=== validator/v10 : ผิด 3 ที่เดียวกัน ===
Key: 'Database.PostgresDSN' Error:Field validation for 'PostgresDSN' failed on the 'required' tag
Key: 'Database.MaxOpenConns' Error:Field validation for 'MaxOpenConns' failed on the 'lte' tag
Key: 'Database.ConnMaxLifetime' Error:Field validation for 'ConnMaxLifetime' failed on the 'gt' tag

1 บรรทัด ↔ 3 บรรทัด — นี่คือความต่างที่แปลว่า "deploy 3 รอบ" กับ "deploy รอบเดียว"
สังเกตรูปแบบข้อความให้ดี เพราะคุณจะเห็นมันบ่อยมาก:

Key: 'Database.PostgresDSN' Error:Field validation for 'PostgresDSN' failed on the 'required' tag
     └──────── ตำแหน่งของ field ────┘                └── ชื่อ field ──┘              └─ tag ที่ตก ─┘

แล้ว struct หลายก้อนล่ะ

config จริงไม่ได้มีแค่ Database — มันมี App มี Logging ด้วย วิธีที่สไลด์ใช้คือให้แต่ละก้อนมี Validate() ของตัวเอง แล้วเอามารวมด้วย errors.Join (ฟังก์ชันของ standard library ที่เอา error หลายตัวมามัดเป็นก้อนเดียว โดยข้าม nil ให้อัตโนมัติ):

func (config Config) Validate() error {
    return errors.Join(
        config.App.Validate(),
        config.Logging.Validate(),
        config.Database.Validate(),
    )
}

ผลรันจริงตอนตั้งค่าผิดสามที่พร้อมกัน คนละ struct กันทั้งสามตัว:

$ env APP_PORT=99999 LOG_LEVEL=BANANA POSTGRES_DSN= go run ./probe2
=== raw error ===
Key: 'App.Port' Error:Field validation for 'Port' failed on the 'lte' tag
Key: 'Logging.Level' Error:Field validation for 'Level' failed on the 'oneofci' tag
Key: 'Database.PostgresDSN' Error:Field validation for 'PostgresDSN' failed on the 'required' tag

$ env POSTGRES_DSN="postgres://u:p@localhost:5432/db" go run ./probe2
config OK

ครบสามก้อน สามบรรทัด รอบเดียว
และเทียบกับตอนที่ Database ยังไม่ได้ refactor (ยังเป็น if อยู่) ผลจะต่างกันที่บรรทัดสุดท้าย:

Key: 'App.Port' Error:Field validation for 'Port' failed on the 'lte' tag
Key: 'Logging.Level' Error:Field validation for 'Level' failed on the 'oneofci' tag
POSTGRES_DSN is required          // ← ข้อความจาก errors.New ของเราเอง ไม่ใช่ของ validator

6 · กับดักหกข้อที่ต้องรู้ก่อนเอาไปใช้จริง

6.1 · oneof คั่นด้วย space — ใส่ comma แล้ว panic

ข้อนี้สไลด์เตือนไว้ และเป็นข้อที่คนพลาดมากที่สุด เพราะทุกที่ในโลกของโปรแกรมคั่นรายการด้วย comma
แต่ใน tag ของ validator comma ถูกจองไว้สำหรับคั่น tag คนละตัว (ที่แปลว่า AND) แล้ว รายการใน oneof เลยต้องใช้ space:

Env string `validate:"oneof=dev staging prod"`

Env string `validate:"oneof=dev,staging,prod"`

ผลของฝั่งขวาเมื่อรันจริง:

validator.New() ผ่านแล้ว
before Struct()
panic: Undefined validation function 'staging' on field 'Env'

goroutine 1 [running]:
github.com/go-playground/validator/v10.(*Validate).parseFieldTagsRecursive(...)
	.../validator/v10@v10.30.3/cache.go:311 +0x9e4
github.com/go-playground/validator/v10.(*Validate).extractStructCache(...)

6.2 · validator ต้องเป็น singleton

Singleton แปลว่า สร้างขึ้นมาก้อนเดียวแล้วใช้ก้อนนั้นทั้งโปรแกรม
เอกสารของ validator บอกเรื่องนี้ไว้ตรง ๆ ใน doc.go ของ v10.30.3:

// จาก doc.go บรรทัด 10–15
# Singleton

Validator is designed to be thread-safe and used as a singleton instance.
It caches information about your struct and validations,
in essence only parsing your validation tags once per struct type.
Using multiple instances neglects the benefit of caching.

แปลไทย: validator จำผลการแกะ tag ของ struct แต่ละชนิดไว้ เพื่อจะได้แกะแค่ครั้งเดียว ถ้าสร้าง instance ใหม่ทุกครั้ง แคชนั้นก็ถูกทิ้งทุกครั้ง
ฟังดูเป็นเรื่องเล็ก ผมเลยวัดจริงด้วย benchmark เทียบสองแบบ บน Database ก้อนเดียวกับหัวข้อ 5 (ใส่ค่าที่ถูกต้องครบทุก field จะได้ไม่ไปวัดต้นทุนของการสร้าง error):

// bench_test.go — ไฟล์เต็มทั้งไฟล์ ก๊อปไปวางแล้ว go test -bench=. -benchmem รันได้เลย
package v10check

import (
    "testing"
    "time"

    "github.com/go-playground/validator/v10"
)

type Database struct {
    PostgresDSN     string        `validate:"required"`
    MaxOpenConns    int           `validate:"gte=1,lte=500"`
    ConnMaxLifetime time.Duration `validate:"required,gt=0"`
}

// ใส่ค่าที่ถูกต้องครบทุก field จะได้ไม่ไปวัดต้นทุนของการสร้าง error
var good = Database{"postgres://u:p@localhost:5432/db", 25, 5 * time.Minute}

// ทั้งสองตัววน validate.Struct(good) เหมือนกันเป๊ะ ต่างแค่ validator มาจากไหน
var validate = validator.New(validator.WithRequiredStructEnabled())

func BenchmarkSingleton(b *testing.B) {
    for i := 0; i < b.N; i++ { _ = validate.Struct(good) }        // ใช้ตัวเดิมทุกรอบ
}

func BenchmarkNewEachTime(b *testing.B) {
    for i := 0; i < b.N; i++ {
        v := validator.New(validator.WithRequiredStructEnabled())   // สร้างใหม่ทุกรอบ
        _ = v.Struct(good)
    }
}

$ go test -bench=. -benchmem
goos: darwin
goarch: arm64
pkg: v10check
cpu: Apple M4
BenchmarkSingleton-10      	 8937212	       120.8 ns/op	      32 B/op	       1 allocs/op
BenchmarkNewEachTime-10    	  131307	      9394 ns/op	   16375 B/op	     227 allocs/op

อ่านตัวเลขนี้: ns/op คือนาโนวินาทีต่อหนึ่งรอบ · allocs/op คือจำนวนครั้งที่ขอหน่วยความจำใหม่ต่อรอบ
ช้าลงประมาณ 78 เท่า (9394 ÷ 120.8) และขอหน่วยความจำ 227 ครั้งต่อรอบ เทียบกับ 1 ครั้ง — ต่างกัน 200 กว่าเท่าในแง่จำนวนครั้งที่ไปกวน memory
เหตุผลไม่ใช่แค่ "ทิ้งแคช" อย่างเดียว — validator.New() ยังต้องคัดลอกตารางรายชื่อ validator สำเร็จรูปทั้งชุดใหม่ทุกครั้งด้วย ซึ่ง v10.30.3 มีอยู่ 181 ตัว (นับจาก map bakedInValidators ใน baked_in.go — หรือให้โปรแกรมนับให้ก็ได้ค่าเดียวกัน)

6.3 · gte=1 บน time.Duration = 1 นาโนวินาที

ข้อนี้สไลด์ไม่ได้เตือน แต่ผมเจอตอนรันทดสอบ และมันเงียบมาก
สไลด์เขียนบรรทัดเดียวว่า "gte=1,lte=65535 ช่วงตัวเลข ใช้กับ time.Duration ได้ (gte=1s)" — ซึ่งพูดสองเรื่องปนกัน แล้วทำให้คนเผลอเขียน gte=1 บน Duration

// field ชนิด time.Duration ที่ tag ไม่มีหน่วย
T time.Duration `validate:"gte=1"`

--- gte=1 (ไม่มีหน่วย) ---
gte=1 with 1ns   -> <nil>                # ผ่าน
gte=1 with 0s    -> Key: 'A.T' Error:Field validation for 'T' failed on the 'gte' tag
gte=1 with 500ms -> <nil>                # ผ่านฉลุย!

--- gte=1s,lte=30s ---
0s     -> Key: 'B.T' Error:Field validation for 'T' failed on the 'gte' tag
1s     -> <nil>                          # 1s พอดีผ่าน (inclusive)
15s    -> <nil>
31s    -> Key: 'B.T' Error:Field validation for 'T' failed on the 'lte' tag

6.4 · required บน time.Duration ไม่ได้กันค่าติดลบ

ข้อนี้คือข้อที่ทำให้คำว่า "refactor" ในหัวข้อ 5 ไม่จริง ถ้าเราไม่ระวัง
ย้อนไปดู if ตัวที่สามของโค้ดเดิม:

if database.ConnMaxLifetime <= 0 {                          // ← กันทั้ง 0 และค่าติดลบ
    return errors.New("POSTGRES_CONN_MAX_LIFETIME must be > 0")
}

ถ้าเราแปลบรรทัดนี้เป็น validate:"required" เฉย ๆ ตามที่สไลด์หน้า 18 ทำกับ PostgresDSN เราจะเสียครึ่งหนึ่งของกฎไป เพราะ required แปลว่า "ห้ามเป็น zero value" เท่านั้น — ไม่ได้แปลว่า "ต้องมากกว่า 0"
ผมรันเทียบสามเวอร์ชันบนค่าเดียวกัน:

value    if(<=0)   required   required,gt=0
0s       FAIL      FAIL       FAIL
-5s      FAIL      OK         FAIL
5m0s     OK        OK         OK

-5s / required      -> <nil>
-5s / required,gt=0 -> Key: 'ReqGt.ConnMaxLifetime' Error:Field validation for 'ConnMaxLifetime' failed on the 'gt' tag

6.5 · hostname ไม่รับ underscore และไม่รับ host:port

tag hostname|ip ดูสะดวกมาก แต่มันเข้มกว่าที่คิด ผมยิงค่าเก้าแบบเข้าไป:

hostname|ip "localhost"        -> <nil>
hostname|ip "api.example.com"  -> <nil>
hostname|ip "127.0.0.1"        -> <nil>
hostname|ip "::1"              -> <nil>                  # IPv6 ก็ผ่าน
hostname|ip "192.168.1.300"    -> Key: 'H.Host' Error:Field validation for 'Host' failed on the 'hostname|ip' tag
hostname|ip "not a host!"      -> Key: 'H.Host' Error:Field validation for 'Host' failed on the 'hostname|ip' tag
hostname|ip ""                 -> Key: 'H.Host' Error:Field validation for 'Host' failed on the 'hostname|ip' tag
hostname|ip "db_server"        -> Key: 'H.Host' Error:Field validation for 'Host' failed on the 'hostname|ip' tag
hostname|ip "example.com:5432" -> Key: 'H.Host' Error:Field validation for 'Host' failed on the 'hostname|ip' tag

6.6 · WithRequiredStructEnabled() เปลี่ยนอะไรกันแน่

option ตัวนี้ทุกตัวอย่างใส่ไว้จนดูเหมือนต้องใส่ แต่มันเปลี่ยนพฤติกรรมเดียวเป๊ะ ๆ — doc comment ในซอร์สของ v10.30.3 (options.go บรรทัด 6–11 · ตัดย่อ) เขียนว่า:

// WithRequiredStructEnabled enables required tag on non-pointer structs to be applied instead of ignored.
//
// ...
//
// It is recommended you enabled this as it will be the default behaviour in v11+

แปลว่า: ถ้าไม่ใส่ option นี้ tag required ที่แปะบน field ซึ่งเป็น struct ธรรมดา (ไม่ใช่ pointer) จะถูกเมินทิ้งเงียบ ๆ
ผลรันเทียบ (zero nested struct คือ struct ลูกที่ทุก field ยังเป็นค่าเริ่มต้น):

plain  / zero nested struct  -> <nil>                     # ไม่ใส่ option = tag ถูกเมิน
opt    / zero nested struct  -> Key: 'Cfg.DB' Error:Field validation for 'DB' failed on the 'required' tag
plain  / filled nested       -> <nil>
opt    / filled nested       -> <nil>

--- pointer nested (*DB), nil ---
plain -> Key: 'Cfg2.DB' Error:Field validation for 'DB' failed on the 'required' tag
opt   -> Key: 'Cfg2.DB' Error:Field validation for 'DB' failed on the 'required' tag

ทดสอบความเข้าใจ

server starting on :8080
--- ps ---
ยังรันอยู่ (deploy สำเร็จ)
--- health check ---
ok http_code=200
--- request จริงของผู้ใช้ ---
internal error: dial tcp [::1]:5432: connect: connection refused
http_code=500

FATAL load configuration:
Key: 'Config.PostgresDSN' Error:Field validation for 'PostgresDSN' failed on the 'required' tag
--- ps: process ยังอยู่ไหม ---
process ตายไปแล้ว
--- lsof :8080 ---
(ไม่มี process ไหน listen :8080)
--- curl /healthz ---
http_code=000
curl exit=7
EXIT_CODE=1

อ้างอิง

• pkg.go.dev — go-playground/validator/v10 — อ่านหัวข้อ Singleton ที่อยู่บนสุด เป็นที่มาของกฎในหัวข้อ 6.2 ตรง ๆ
• validator — Baked-in Validations — รายชื่อ tag ทั้งหมดที่ใช้ได้ทันทีโดยไม่ต้องเขียนเอง · ที่ควรกวาดตาดูคือกลุ่ม gt/gte/lt/lte และกลุ่ม oneof
• pkg.go.dev — Validate.Struct · ValidationErrors · FieldError — ที่มาของหน้าตาข้อความ Key: '...' Error:Field validation for ... และช่องทางดึงข้อมูลออกมาจัดข้อความเอง (จะใช้จริงใน บทเรียน 48)
• pkg.go.dev — WithRequiredStructEnabled — ประโยคเดียวที่อธิบายหัวข้อ 6.6 ทั้งหมด: non-pointer structs
• pkg.go.dev — errors.Join — อ่านย่อหน้าที่บอกว่ามันคั่นด้วย newline และข้าม nil ให้ คือเหตุผลที่ Config.Validate() เขียนสั้นได้ขนาดนั้น
• pkg.go.dev — time.Duration — ประโยคแรกบอกว่ามันคือ int64 ที่นับเป็นนาโนวินาที ซึ่งอธิบายกับดักที่ 6.3 ทั้งข้อ
• Kubernetes — Container probes — ที่มาของคำว่า liveness / readiness และเหตุผลที่ /healthz ที่ไม่แตะ dependency ตอบ 200 ให้แอปที่ config พังได้
• Kubernetes — Rolling Update Deployment — ที่มาของค่าเริ่มต้น maxUnavailable=25% ที่กล่องหัวข้อ 3 พูดถึง · อ่านย่อหน้า Max Unavailable กับ Max Surge คู่กันจะเห็นว่าทำไม rollout ถึง "หยุดค้าง" ไม่ใช่ "ไม่แตะของเก่าเลย"
• บทเรียน 44 — Configuration & Environment Variables — หัวข้อ 6 ของบทนั้นคือที่มาของ dial tcp [::1]:5432: connect: connection refused ที่โผล่ในหัวข้อ 3
• บทเรียน 39 — Gin binding & middleware — ที่ที่คุณเคยใช้ validator ตัวนี้มาแล้วโดยไม่รู้ตัว ผ่าน tag binding:"required" · เปรียบเทียบกับ tag validate ในบทนี้จะเห็นว่าเป็นของตัวเดียวกัน